Omówmy wyżej zaznaczony problem na przykładzie budowy biogazowni. Załóżmy przy tym, że biogazownię spółka buduje na własne potrzeby. Ponieważ okres użytkowania biogazowni przekroczy, z założenia jeden rok, w związku z tym całą budowę, począwszy od fazy projektowej, należy potraktować jako budowę środka trwałego.

W zakładowym planie kont należy utworzyć, w Zespole 0 Aktywa trwałe grupę kont Budowaśrodków trwałych. Będą to, na przykład konta analityczne 083-1 Budowa biogazowni i 084-1 Rozliczenie budowy biogazowni. Zapisy na koncie 084-1 pojawią się po zakończeniu budowy, w momencie przyjęcia obiektu do eksploatacji. Nastąpi wówczas wyksięgowanie kosztów z Ma konta 083-1 na Wn konta 084-1 i dalej z Ma 084-1 na Wn 011-x dokumentem OT przyjęcie biogazowni do eksploatacji.

Natomiast na koncie 083-1 po stronie Wn księguje się, między innymi:

·         roboty i usługi zakupione u dostawców zewnętrznych (w korespondencji Ma Rozliczenie zakupu niefinansowych aktywów trwałych),

·         roboty, wyroby i usługi z własnej działalności gospodarczej wykonane na rzecz budowy - wykonane w systemie gospodarczym (w korespondencji z odpowiednimi kontami Zespołu 5 i zapisem uszczelniającym Ma 790, Wn 490),

·         wartość materiałów zużytych na budowę (w korespondencji z Ma 311),

·         wartość odsetki, prowizje, ujemne różnice kursowe od kredytów za okres realizacji budowy (przed oddaniem do użytkowania)- w korespondencji z Ma Zespołu 1/lub 2.

Po zakończeniu budowy wszystkie poniesione koszty zostaną przeniesione na konto 084-1. Konto 083 (syntetyczne) wykazuje saldo Dt oznaczające sumę kosztów poniesionych na budowę środków trwałych. W bilansie kwoty salda wykazywane są w grupie aktywów A.II.2. Środki trwałe w budowie.

Faktura za opracowanie planistyczne powinna zostać zaksięgowana na konto Środka trwałego w budowie.

 

Ma Rozrachunki z tytułu zakupu niefinansowych aktywów trwałych

Wn Rozliczenie zakupu niefinansowych środków trwałych w wartości brutto

Wartość netto:

Ma Rozliczenie zakupu niefinansowych środków trwałych

Wn 083-1 Budowa biogazowni.

Podatek VAT, jeżeli rozliczany jest w pełni (nie występuje obrót zwolniony z VAT):

Ma Rozliczenie zakupu niefinansowych środków trwałych

Wn Rozrachunki z tytułu VAT, jeżeli biogazownia będzie wykorzystywana także na potrzeby obrotu zwolnionego to Wn Rozliczenie naliczonego VAT.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54. poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT), prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przysługuje czynnemu podatnikowi w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Przy zakupie środków trwałych (także materiałów i usług związanych z budową środka trwałego) nadwyżka podatku naliczonego nad należnym jest zwracana na rachunek bankowy podatnika w terminie 60 dni (art. 87 ust. 3 ustawy o VAT). Termin zwrotu może zostać skrócony do 25 dni, jeżeli podatnik złoży w urzędzie skarbowym umotywowany wniosek, w którym wykaże, że kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji podatkowej, wynikają z faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone bezpośrednio podatnikowi będącemu wystawcą faktury (art. 86 ust. 6 ustawy o VAT). Ponieważ jednak nie dokonano jeszcze żadnej sprzedaży opodatkowanej, zastosowanie znajdą przepisy art. 93 ustawy o VAT. Otóż spółce przysługuje zwrot VAT w formie zaliczki.

Zwrot kwoty podatku naliczonego przysługuje na wniosek podmiotu uprawnionego, jeżeli spełnione zostały jednocześnie następujące warunki (wszystkie):

·         podmiot został zarejestrowany jako podatnik VAT czynny i nie wykonał czynności opodatkowanych z wyjątkiem (podatku od tych czynności rozlicza nabywca),

·         importu towarów,

·         wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,

·         importu usług,

·         nabycia towarów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 5;

·         wartość nabytych towarów (środków trwałych) bez podatku naliczonego, w okresie po dniu złożenia zgłoszenia rejestracyjnego wynosi nie mniej niż 250.000 zł;

·         podmiot uprawniony uregulował w całości należność za nabyte towary i usługi objęte zwrotem kwoty podatku naliczonego, a w przypadku importu towarów zapłacił podatek należny od tego importu;

·         podmiot złożył oświadczenie, że:

1.     nabyte towary i usługi służyć będą do czynności opodatkowanych lub do czynności wymienionych w art. 86 ust. 8 pkt 1, które zostaną wykonane nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia otrzymania ostatniej faktury stwierdzającej nabycie tych towarów lub usług albo w przypadku importu towarów - od dnia otrzymania ostatniego dokumentu celnego,

2.     w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania czynności, o których mowa w lit. a, do końca następnego roku, nie będzie korzystał ze zwolnienia od podatku określonego w art. 113 ust. 1 lub 8.

Zwrot podatku naliczonego następuje w formie zaliczki w trzech równych ratach, przy czym pierwsza rata jest wypłacana w ciągu 60 dni od dnia złożenia wniosku, druga rata - w ciągu 120 dni, a trzecia - 180 dni. Szczegółową procedurę postępowania określają przepisy Rozdziału 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 95, poz. 798 z późn. zm., dalej: rmff).

Występując o zwrot kwoty podatku naliczonego w formie zaliczki spółka zobowiązana jest posiadać (§ 4 rmff):

·         oryginały faktur (faktur korygujących) oraz w przypadku importu towarów dokumenty celne - potwierdzające, że łączna wartość nabytych towarów bez podatku naliczonego jest nie mniejsza niż 250.000 zł;

·         dokumenty potwierdzające uregulowanie należności za nabyte towary i usługi objęte zwrotem kwoty podatku naliczonego w formie zaliczki, a w przypadku importu towarów potwierdzające zapłatę podatku należnego od tego importu, w tym:

·         dokumenty bankowe potwierdzające dokonanie przelewu lub innego rodzaju płatności,

·         oświadczenia sprzedawcy o przyjęciu zapłaty gotówką zgodnie z odrębnymi przepisami lub uregulowaniu należności w innej formie, jeżeli zapłata lub uregulowanie należności nie nastąpiło za pośrednictwem banku.

 

Wniosek łącznie z oświadczeniem, o których mowa wyżej, należy złożyć wraz z deklaracją podatkową, nie wcześniej niż za okres rozliczeniowy, w którym spełnione zostały wszystkie warunki, uprawniające do zwrotu kwoty podatku naliczonego w formie zaliczki (§ 5 rmff). Jeżeli (§ 7 rmff):

·         nie zostaną spełnione warunków wynikających ze złożonego oświadczenia;

·         przed rozpoczęciem wykonywania czynności opodatkowanych:

·         nabyte towary lub usługi objęte zwrotem podatku naliczonego w formie zaliczki zostały wykorzystane do czynności lub były przedmiotem czynności, w stosunku do których nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego,

·         otwarto likwidację, ogłoszono upadłość lub zakończono działalność,

·         dokonano zbycia przedsiębiorstwa.

 

Otrzymaną zaliczkę należy zwrócić wraz z odsetkami naliczonymi od dnia otrzymania poszczególnych rat zaliczki, w terminie 15 dni od końca miesiąca, w którym zaistniała przynajmniej jedna z okoliczności uzasadniających zwrot otrzymanej zaliczki.

Eksperci Wydawnictwa Wiedza i Praktyka przypominają jeszcze o jednym bardzo ważnym przepisie ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U nr 173, poz. 1807 z późn. zm., dalej: usdg). Zgodnie z art. 22 ust. 1 usdg dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy:

·         stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz

·         jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.

Trzeba także koniecznie pamiętać o płaceniu za pośrednictwem banku lub SKOK.