Podatki 2009 - Biznes-Firma.pl

Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT)

Skala podatkowa w 2009 r.

Od dochodów, które uzyskamy w roku 2009, zapłacimy niższy podatek, ponieważ zmieniona została skala podatkowa na 2009 rok. W miejsce dotychczasowych trzech stawek wprowadzono dwie: 18% i 32%. Wszyscy, którzy zarobią w ciągu roku poniżej 85.528 zł, zapłacą podatek w wysokości 18%. Podatnicy, których zarobki przekroczą wspomnianą wyżej kwotę, zapłacą podatek w wysokości 32% (według skali na 2008 r. zapłaciliby 40%).

Podatek dochodowy od 2009 r. pobiera się od podstawy jego obliczenia według następującej skali:

Podstawa obliczenia podatku w złotych		Podatek wynosi
ponad	do	Podatek wynosi
	85 528	18 % minus kwota zmniejszająca podatek 556 zł 02 gr
85 528		14 839 zł 02 gr + 32 % nadwyżki ponad 85 528 zł

Roczny dochód niepowodujący obowiązku zapłaty podatku w 2009 r. wyniesie 3.091 zł.

Podstawa prawna:

· Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2006 r., Nr 217, poz. 1588)

Na mocy nowelizacji z 6 listopada 2008 r. w zasadzie od 1 stycznia 2009 r. do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) wprowadzono wiele zmian. Jednak niektóre zmiany weszły w życie już 1 grudnia 2008 r., a niektóre wejdą dopiero 1 stycznia 2010 r. Poniżej omówione zostały ważniejsze z wprowadzonych zmian.

Ustawa nowelizująca z 6 listopada 2008 r. dostosowuje polskie przepisy podatkowe do prawa wspólnotowego oraz służy wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Wspólne rozliczenie z małżonkiem lub dzieckiem

Po zmianie małżonkowie, którzy mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Polska państwie członkowskim Unii lub kraju należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Szwajcarii, będą mogli rozliczać się wspólnie, jeśli osiągnęli na terenie Polski co najmniej 75% wszystkich swoich przychodów. Wspólnie będą mogli się rozliczać także małżonkowie, z których choć jeden podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu Polsce.

Dodatkowo z preferencyjnego sposobu rozliczenia z PIT dla osób samotnie wychowujących dzieci będą mogli skorzystać również ci podatnicy, których dzieci otrzymują dodatek pielęgnacyjny oraz rentę socjalną, a w przypadku pełnoletnich uczących się dzieci (do ukończenia 25. roku życia) - także ci podatnicy, których dzieci uczą się (studiują) poza granicami kraju.

Wniosek o łączne opodatkowanie dochodów będzie mógł złożyć także nierezydent, którego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego oraz nierezydent, którego małżonek zmarł po zakończeniu roku podatkowego, za które jest składane zeznanie podatkowe, lecz przed jego złożeniem.

Użyczenie bez podatku

Dotychczas zasadą było opodatkowanie nieodpłatnego użyczenia nieruchomości zarówno po stronie użytkownika, jak i użyczającego. Wedle art. 16 ust. 1 ustawy o PIT, użyczający powinien rozpoznać przychód z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie w całości lub w części do użyczenia innym podmiotom, w wysokości wartości czynszowej, stanowiącej równowartość czynszu, jaki przysługiwałby od tych osób w razie zawarcia umowy najmu czy dzierżawy nieruchomości.

Nowelizacja uchyla art. 16 ustawy, nieodpłatne użyczenie nieruchomości po stronie użyczającego nie będzie opodatkowane. Podmiot biorący nieruchomość w użyczenie nadal zaś będzie zobowiązany do zapłaty podatku z tytułu otrzymania nieodpłatnego świadczenia.

Alimenty

Istotna zmiana dotyczy już dochodu rozliczanego za 2008 rok. A mianowicie zwolnienie z PIT w zakresie otrzymywanych alimentów poszerzono na alimenty na rzecz dzieci bez względu na wiek, które otrzymują dodatek pielęgnacyjny lub rentę socjalną (wcześniej przysługiwały tylko dla dzieci otrzymujących zasiłek pielęgnacyjny).

Przychody z prowadzonej działalności gospodarczej

W ramach przychodów osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (art. 14 ust. 2 pkt 7g ustawy o PIT) opodatkowane zostały przychody osiągnięte w związku ze zwrotem lub otrzymaniem pożyczki (kredytu) waloryzowanej kursem waluty obcej.

Rozliczanie kosztów

Od 1 stycznia 2009 r. tzw. metodę memoriałową przy rozliczaniu kosztów z tytułu wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne będą mogli stosować także pracodawcy, którzy wypłacają wynagrodzenia regularnie, w miesiącu, którego wynagrodzenie (składka) dotyczy oraz ci, którzy wypłacają wynagrodzenie, w terminie wynikającym z przepisów lub umowy, ale w miesiącu następującym po miesiącu, którego wynagrodzenia dotyczą. Zgodnie z nowymi przepisami należności ze stosunku służbowego, stosunku pracy oraz zasiłki z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a także składki określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych stanowią koszt uzyskania przychodu w miesiącu, za który są należne pod warunkiem, że zostały wypłacone lub postawione do dyspozycji w terminie wynikającym z przepisów prawa pracy lub odrębnych przepisów albo umowy lub innego stosunku prawnego łączącego strony (art. 22 ust. 6ba, ust. 6bb oraz art. 23 ust. 1 pkt 55 i pkt 55a).

Dzięki nowelizacji od 1 stycznia 2009 r. koszt uzyskania przychodu w wartości wytworzenia lub cenie nabycia produktów spożywczych stanowią darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy o VAT, przekazane na rzecz organizacji pożytku publicznego z przeznaczeniem wyłącznie na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje (art. 23 pkt 11 ustawy o PIT).

Nowelizacja od 1 stycznia 2009 r. uznaje za koszty podatkowe poniesione koszty zaniechanych inwestycji. Koszty zaniechanych inwestycji są potrącalne w dacie ich zbycia lub likwidacji (art. 22 ust. 5e).

Od 1 stycznia 2009 r. następuje też zmniejszenie wysokości tzw. odsetek amortyzacyjnych. W przypadku niesłusznego zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wartości środków trwałych, dla których faktyczny okres użytkowania przekroczy 1 rok, odsetki za zwłokę są naliczane według stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych obowiązującej w dniu zaliczenia składnika majątku do środków trwałych (art. 22e ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT).

Rozliczanie kredytów

Nowelizacja usuwa wątpliwości co do możliwości pojawienia się przychodu czy kosztu podatkowego w związku z zaciągnięciem bądź udzieleniem specyficznej formy kredytu/pożyczki. Dzięki zmianom różnica pomiędzy kwotą otrzymanego/zwróconego kredytu/pożyczki z klauzulą waloryzacyjną a kwotą tego kredytu/pożyczki z dnia zwrotu/otrzymania stanowić będzie odpowiednio przychód/koszt podatkowy, tak samo w przypadku kredytów/pożyczek walutowych. Innymi sowy od 1 stycznia 2009 r. następuje zrównanie w skutkach podatkowych kredytów (pożyczek) waloryzowanych kursem waluty obcej z kredytami (pożyczkami) udzielanymi w walucie obcej.

Zniesiona ulga meldunkowa

Nowelizacja znosi od początku 2009 roku tzw. ulgę meldunkową, na mocy której ze zwolnienia od podatku korzystały osoby zameldowane w mieszkaniu przez co najmniej 12 miesięcy. Ma ona jednak zastosowanie nadal w stosunku do przychodów z odpłatnego zbycia składników majątku, wykorzystywanych w pozarolniczej działalności gospodarczej, które zostały nabyte lub wybudowane (oddane do użytkowania) w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. (na mocy art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2008 r., Nr 209, poz. 1316).

W zamian wprowadzono zwolnienie od podatku dla osób, które w ciągu 2 lat od sprzedaży lokalu przeznaczą przychód z tej sprzedaży na własne cele mieszkaniowe, np. zakup działki czy budowę domu.

Ulga odsetkowa

Nowelizacja poszerza zakres tzw. ulgi odsetkowej na odsetki od kredytu (pożyczki) przeznaczonego na spłatę kredytu (pożyczki) refinansowego oraz na odsetki od kredytu konsolidacyjnego. Zmienione regulacje będą miały zastosowanie już do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2008 r.

Odliczenie od podstawy opodatkowania składek na ubezpieczenia społeczne

Dzięki nowelizacji osoby, które pracują lub prowadzą działalność gospodarczą na terenie jednego z państw członkowski Unii Europejskiej, mogą teraz odliczyć od podstawy opodatkowania składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego w innym niż Polska państwie członkowski UE, po spełnieniu pozostałych warunków ustawowych.

Zgodnie bowiem z nowym przepisem odliczeniu od dochodu podlegają m.in. składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego obowiązującymi w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej; Odliczenie to ma zastosowanie do uzyskanych dochodów (poniesionej straty) od dnia 1 stycznia 2008 r.

Odliczenie to stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne. Nie dotyczy ono jednak składek:

których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska,
odliczonych w innym niż Polska państwie członkowskim UE lubw innym państwie należącym do EOG, lubw Konfederacji Szwajcarskiej od dochodu (przychodu) albo podatku osiągniętego w tym państwie, albo od podatku.

Odliczenie od podatku składek na ubezpieczenia zdrowotne

Osoby, które pracują lub prowadzą działalność gospodarczą na terenie jednego z państw członkowski Unii Europejskiej, mogą teraz odliczyć od podatku składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w innym niż Polska państwie członkowski UE, po spełnieniu pozostałych warunków ustawowych.

Wedle bowiem zmienionych przepisów, w pierwszej kolejności podatek ulega obniżeniu o kwotę:

1. składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027):

opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
pobranej w roku podatkowym przez płatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

- obniżenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku,

2. składki zapłaconej w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego obowiązującymi w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, lub w Konfederacji Szwajcarskiej; Dotyczy to podatku od przychodów uzyskanych od dnia 1 stycznia 2008 r. Obniżenie to stosuje się, pod warunkiem że:

nie dotyczy składki, której podstawą wymiaru jest dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska,
składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne zapłacona w innym niż Polska państwie członkowskim UE lubw innym państwie należącym do EOG lubw Konfederacji Szwajcarskiej nie została odliczona od dochodu (przychodu) albo podatku w tym państwie albonie została odliczona od dochodu do opodatkowania,
istnieje podstawa prawna wynikająca z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Ulga prorodzinna

W zakresie tzw. ulgi prorodzinnej od 1 stycznia 2009 r. z odliczenia, oprócz rodziców, będą mogli korzystać także opiekunowie prawni dziecka oraz osoby pełniące funkcję rodziny zastępczej. Odliczeniu od podatku podlega kwota stanowiąca 1/6 kwoty zmniejszającej podatek w pierwszym przedziale skali podatkowej za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę nad dzieckiem, po spełnieniu pozostałych warunków ustawowych (art. 27f ustawy o PIT). Płatnik podatku dochodowego (zakład pracy) nie będzie odliczał ulgi prorodzinnej od podatku przy rocznym obliczaniu podatku w zeznaniu PIT-40 (art. 37 ust. 1a pkt 4 ustay o PIT).

Opodatkowanie dochodów z innych źródeł

Zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu przychodów z samodzielnej działalności, o której mowa w art. 13 pkt 2 lub 5 - 9 pobiera się w wysokości 18%, jeżeli suma należności określonych w umowie lub w umowach zawartych z osobą niebędącą pracownikiem płatnika z tego samego tytułu nie przekracza miesięcznie od tego samego płatnika kwoty 200,00 zł (art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT).

Przekazywanie przez płatników imiennych informacji o osiągniętych dochodach

Płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych wykazuje w imiennych informacjach o wysokości osiągniętego dochodu również dochody zwolnione od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych umów międzynarodowych. Jeżeli obowiązek poboru przez płatników zaliczek na podatek ustał w ciągu roku, płatnicy na pisemny wniosek podatnika, w terminie 14 od dnia złożenia wniosku, są obowiązani do sporządzenia i przekazania podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu imienne informacje według określonego wzoru. W pozostałych przypadkach wszystkie pisemne informacje o wysokości osiągniętego dochodu należy przekazać podatnikowi i urzędowi skarbowemu w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym (art. 39 ustawy o PIT).

Zasady przekazywania 1% podatku należnego na rzecz organizacji pożytku publicznego

Zmiany obejmują również zasady przekazywania 1% podatku organizacjom pożytku publicznego. Już w przypadku podatku od dochodów uzyskanych od dnia 1 stycznia 2008 r. (a więc już w zeznaniu składanym do końca kwietnia 2009 r.) stosowane są zmienione zasady przekazywania 1 % podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. Mianowicie na powyższych zasadach można teraz przekazać również kwotę w wysokości nieprzekraczającej 1 % podatku należnego wynikającego z korekty podatkowego złożonego w terminie określonym dla jego złożenia, jeśli została dokonana w ciągu 2 miesięcy od upływu terminu dla złożenia zeznania podatkowego. Warunkiem przekazania kwoty na rzecz organizacji pożytku publicznego jest zapłata w pełnej wysokości podatku należnego stanowiącego podstawę obliczenia kwoty, która ma być przekazana na rzecz organizacji pożytku publicznego, nie później niż w terminie 2 miesięcy od upływu terminu dla złożenia zeznania podatkowego.

Zgodnie ze zmienionymi przepisami minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (tj. Minister Pracy i Polityki Społecznej) prowadzi w formie elektronicznej i zamieszcza na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej wykaz organizacji pożytku publicznego, na które podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych może przekazać 1 % podatku. W wykazie tym nie uwzględnia się organizacji prowadzących działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5 %, oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali, lub handlu tymi wyrobami.

Wykaz ten, zawiera w odniesieniu do każdej organizacji pożytku publicznego jej nazwę i siedzibę, numer wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego oraz numer rachunku bankowego właściwego do przekazania 1 % podatku. Minister Sprawiedliwości na bieżąco dostarcza te dane w postaci elektronicznej, z wyjątkiem numerów rachunków bankowych.

Wskazanie w zeznaniu podatkowym albo w korekcie zeznania organizacji pożytku publicznego poprzez podanie jej nazwy i numeru wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, traktuje się na równi ze złożeniem wniosku o przekazanie jej kwoty z podatku.

Przekazania tej kwoty na rachunek bankowy organizacji pożytku publicznego - po pomniejszeniu o koszty przelewu bankowego - dokonuje naczelnik urzędu skarbowego właściwy miejscowo dla złożenia zeznania podatkowego, w kwietniu lub w maju roku podatkowego, w którym jest składane zeznanie podatkowe. W tym samym czasie naczelnik urzędu skarbowego przekaże na piśmie organizacji pożytku publicznego imię, nazwisko i adres podatnika oraz wysokość kwoty przekazanej na rzecz tej organizacji, po wyrażeniu przez podatnika w zeznaniu podatkowym lub korekcie zeznania zgody na ich przekazanie.

Organizacje pożytku publicznego mają obowiązek zamieścić na stronie internetowej prowadzonej przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego numer rachunku bankowego właściwego do przekazania zgodnie z odrębnymi przepisami 1 % podatku oraz oświadczenie dotyczące nieprowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5 %, oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali, lub handlu tymi wyrobami. W przypadku zaś, gdy organizacja pożytku publicznego nie podała lub błędnie podała numer rachunku bankowego, naczelnik urzędu skarbowego odstąpi od przekazania 1 % podatku na rzecz tej organizacji.

Nie będzie podwójnej zaliczki

W stosunku do dochodów osiągniętych od 1 stycznia 2010 r. zmieni się termin i zasady wpłaty zaliczki na podatek dochodowy za ostatni miesiąc roku podatkowego. Dotąd uiszczano ją w terminie zapłaty podatku za poprzedni miesiąc - tj. w listopadzie za dwa miesiące. Po zmianie zaś zaliczka za grudzień będzie uiszczana w terminie do 20 dnia następnego miesiąca.

Podobne zmiany dotyczą też terminu płatności zaliczek kwartalnych. Dotychczas zaliczka za ostatni kwartał była uiszczana w wysokości zaliczki za kwartał poprzedni, w terminie do dnia 20 grudnia. Po nowelizacji podatnicy mają ją wpłacać do 20 dnia miesiąca następującego po kwartale, za który jest wpłacana.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Dzięki nowelizacji osoby fizyczne, które wybrały opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych zachowają prawo do opodatkowania w tej formie do końca roku podatkowego bez względu na wysokość przychodu uzyskanego w tym roku podatkowym. Chodzi o zrównanie sytuacji podatników rozpoczynających działalność i ją kontynuującym.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008 r., Nr 209, poz. 1316)

Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT)

Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) wprowadziła od 1 stycznia 2009 r. wiele nowości. Nowelizacja ta likwiduje wiele rozbieżności w interpretacji przepisów. W niniejszym artykule omówiono niektóre ważne zmiany w tym podatku.

Pożyczka waloryzowana kursem waluty obcej

Uregulowano opodatkowanie przychodów osiągniętych w związku ze zwrotem lub otrzymaniem pożyczki (kredytu) waloryzowanej kursem waluty obcej. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 12 ust. 1 pkt 10 ustawy o CIT, przychodami są w szczególności: przychody osiągnięte w związku ze zwrotem lub otrzymaniem pożyczki (kredytu), jeżeli pożyczka (kredyt) była waloryzowana kursem waluty obcej, w przypadku gdy:

a) pożyczkodawca (kredytodawca) otrzymuje środki pieniężne stanowiące spłatę kapitału w wysokości wyższej od kwoty udzielonej pożyczki (kredytu) - w wysokości różnicy pomiędzy kwotą zwróconego kapitału a kwotą udzielonej pożyczki (kredytu),
b) pożyczkobiorca (kredytobiorca) zwraca tytułem spłaty pożyczki (kredytu) środki pieniężne stanowiące spłatę kapitału w wysokości niższej od kwoty otrzymanej pożyczki (kredytu) - w wysokości różnicy pomiędzy kwotą otrzymanej pożyczki (kredytu) a kwotą zwróconego kapitału.

Różnica pomiędzy kwotą otrzymanego kredytu z klauzulą waloryzacyjną a kwotą tego kredytu z dnia zwrotu stanowi odpowiednio przychód albo koszt podatkowy, analogicznie jak w sytuacji kredytów walutowych.

Przychody (dochody) z udziału w zyskach osób prawnych

Nowelizacja określa, iż dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału (akcji), w tym także wartość niepodzielonych zysków w spółkach kapitałowych w przypadku przekształcenia tych spółek w spółki osobowe; przy czym przychód określa się na dzień przekształcenia. Dniem przekształcenia spółki jest zaś dzień rejestracji spółki osobowej i jednocześnie wykreślenie spółki kapitałowej.

Spółka przejmująca, nowo zawiązana lub powstała w wyniku przekształcenia jest obowiązana - jako płatnik - w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód z niepodzielonego zysku spółki kapitałowej, wpłacić podatek na rachunek urzędu skarbowego właściwego dla siedziby podatnika.

Koszty uzyskania przychodu

Omawiana nowelizacja rozszerzyła katalog wydatków, które mogą stanowić koszty uzyskania przychodów.

Według nowych przepisów darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju stanowią koszt uzyskania przychodu w wartości wytworzenia lub cenie nabycia produktów spożywczych przekazanych na rzecz organizacji pożytku publicznego z przeznaczeniem wyłącznie na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje.

Z tzw. metody memoriałowej przy rozliczaniu kosztów z tytułu wynagrodzeń (składek ubezpieczeniowych) mogą teraz korzystać rówenież pracodawcy, którzy wypłacają wynagrodzenia regularnie, w miesiącu, którego wynagrodzenie (składka) dotyczy oraz ci, którzy wypłacają wynagrodzenie w terminie wynikającym z przepisów lub umowy, lecz w miesiącu następującym po miesiącu, którego wynagrodzenia dotyczą. Należności ze stosunku służbowego, stosunku pracy oraz zasiłki z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy oraz składki określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych stanowią więc w takim wypadku koszt uzyskania przychodu w miesiącu, za który są należne, pod warunkiem, że zostały wypłacone lub postawione do dyspozycji w terminie wynikającym z przepisów prawa pracy lub odrębnych przepisów albo umowy lub innego stosunku prawnego łączącego strony. Przedtem do wynagrodzeń oraz składek ZUS stosowana była wyłacznie tzw. metoda kasowa.

Na mocy nowelizacji koszty zaniechanych inwestycji stanowią teraz koszt uzyskania przychodu. Dzięki temu wyeliminowano dyskryminację przedsiębiorców ponoszących określone koszty w związku z wytworzeniem środków trwałych, które ostatecznie nie zostały przekazane do używania. Koszty zaniechanych inwestycji są potrącalne w dacie ich zbycia lub likwidacji.

Zmienione przepisy nie przewidują już ograniczenia w zaliczaniu do kosztów strat powstałych w wyniku likwidacji środków trwałych spowodowanej zmianą rodzaju podejmowanej działalności.

Niesłuszne zaliczenie środków trwałych do kosztów

W przypadku niesłusznego zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wartości środków trwałych, dla których faktyczny okres użytkowania przekroczy 1 rok, odsetki za zwłokę są teraz naliczane według stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych obowiązującej w dniu zaliczenia składnika majątku do środków trwałych. Tym samym zwykła stopa oprocentowania jest obecnie dla zaległości podatkowych w przypadku korekty kosztów związanej z wprowadzeniem do ewidencji środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, które pierwotnie nie zostały zakwalifikowane jako takie ze względu na przewidywany okres używania nie przekraczający roku. Odstąpiono zaś od stosowania w tym przypadku sankcyjnej stawki odsetek za zwłokę.

Zwolnienia od podatku

Po zmianach wolne od podatku są odsetki lub dyskonto od obligacji emitowanych przez Skarb Państwa oferowanych na rynkach zagranicznych oraz dochody z odpłatnego zbycia tych obligacji uzyskane przez podatników, którzy nie mają na terytorium RP siedziby lub zarządu.

Od podatku zwolnione są dodatkowo obecnie dochody izb gospodarczych w części przeznaczonej na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej.

Nieruchomości udostępniane nieodpłatnie

Użyczający nie musi płacić podatku dochodowego od osób prawnych z tytułu udostępnionych nieodpłatnie nieruchomości. Nowelizacja usunęła bowiem przepis opodatkowujący taki przychód, który przecież w rzeczywistości nie powstaje po stronie podatnika.

Nie będzie podwójnej zaliczki

W 2010 r. zmieni się termin i zasady wpłaty zaliczki na podatek dochodowy za ostatni miesiąc roku podatkowego. Obecnie uiszcza się ją w terminie zapłaty podatku za poprzedni miesiąc - a więc w listopadzie za 2 miesiące. Po wejściu w życie zmian zaliczka za grudzień będzie wpłacana w terminie do 20 dnia następnego miesiąca (stycznia). Podobne zmiany dotyczą terminu płatności zaliczek kwartalnych. Teraz zaliczka za ostatni kwartał jest uiszczana w wysokości zaliczki za kwartał poprzedni, w terminie do dnia 20 grudnia. Po zmianach zaś podatnicy będą ją mogli wpłacać do 20 dnia miesiąca następującego po kwartale, za który jest wpłacana.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008 r., Nr 209, poz. 1316)

Ordynacja podatkowa

Od 1 stycznia 2009 r. obowiązuje ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw. Stanowi ona część „Pakietu na rzecz rozwoju przedsiębiorczości". Zmiany mają na celu poprawę pewności i stabilności prawa podatkowego, tak aby uprościć przedsiębiorcom prowadzenie działalności gospodarczej. Poniżej omówiono najistotniejsze ze zmian.

Pisemne interpretacje przepisów podatkowych

Wnoszący wniosek o interpretację przepisów prawa podatkowego ma być wezwany do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nie wypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Dawniej w takim wypadku wniosek był pozostawiany bez rozpatrzenia bez uprzedniego wzywania do uiszczenia tej opłaty.

Wyjawienie majątku

Poszerzono zakres oświadczeń w sprawach dotyczących wyjawienia majątku, na którym można zastosować zabezpieczenie, o rzeczy ruchome oraz zbywalne prawa majątkowe, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Strona bądź kontrolowany mogą odmówić złożenia oświadczenia.

Informacja o rachunkach bankowych

Banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK) obowiązane są do sporządzania i przekazywania Ministrowi Finansów informacji o założonych i zlikwidowanych rachunkach bankowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, zaś Minister Finansów udostępnia te informacje naczelnikom urzędów skarbowych, naczelnikom urzędów celnych, dyrektorom izb skarbowych, dyrektorom izb celnych oraz dyrektorom urzędów kontroli skarbowej.

Organy podatkowe zawiadomią kontrolowanego o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej

Zgodnie z nowymi przepisami, przed kontrolą podatnik otrzyma zawiadomienie na druku ZAW-K. ontrola podatkowa wszczynana będzie nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej. Wszczęcie kontroli przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia wymaga zgody kontrolowanego.

Nie zawiadamia się jednak o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, jeśli:

kontrola:
- dotyczy zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,
- ma być wszczęta na żądanie organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,
- dotyczy opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych,
- dotyczy niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej,
- ma być podjęta w oparciu o informacje uzyskane na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu,
- zostaje wszczęta w trybie nadzwyczajnym, gdy okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne podjęcie kontroli, a w szczególności istnieje ryzyko utraty materiału dowodowego lub istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego; wówczas bowiem kontrola podatkowa może być wszczęta po okazaniu legitymacji służbowej;
- ma charakter doraźny dotyczący ewidencjonowania obrotu za pomocą kasy rejestrującej, użytkowania kasy rejestrującej lub sporządzania spisu z natury;

organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że kontrolowany:
- został prawomocnie skazany w Polsce za popełnienie przestępstwa skarbowego, przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, przestępstwa z ustawy o rachunkowości lub wykroczenia polegającego na utrudnianiu kontroli; w przypadku osoby prawnej ten warunek odnosi się do każdego członka zarządu lub osoby zarządzającej, a w przypadku spółek niemających osobowości prawnej - do każdego wspólnika,
- jest zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
- nie ma miejsca zamieszkania lub adresu siedziby albo doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione.

istnieje konieczność rozszerzenia zakresu kontroli na inne okresy rozliczeniowe, z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w wyniku dokonanych już czynności kontrolnych.

W razie wyrycia w czasie kontroli nieprawidłowości kontrolowany ma obecnie obowiązek powiadamiać organ podatkowego o każdej zmianie swojego adresu dokonanej w ciągu 6 miesięcy od dnia zakończenia kontroli. Jeśli zaś niedopełnieni tego obowiązku, postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego uznaje się za doręczone pod adresem, pod który doręczono protokół kontroli.

Wszczęcie postępowania podatkowego

Wprowadzono zasadę, iż postępowanie podatkowe należy wszcząć w terminie 6 miesięcy od dnia zakończenia kontroli podatkowej.

Wszczęcie może nastąpić także później, niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli, jeśli podatnik dokona ponownej korekty deklaracji, w której nie zostaną uwzględnione nieprawidłowości ujawnione w kontroli podatkowej albo organ podatkowy otrzyma informacje od organów podatkowych lub od innych organów, uzasadniające wszczęcie postępowania podatkowego.

Wykonanie decyzji

Na mocy nowych przepisów art. 239a-239j od 1 stycznia 2009 r. nie trzeba płacić podatku wynikającego z decyzji podatkowej przed jej uprawomocnieniem, chyba że decyzji zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja ostateczna podlega wykonaniu po doręczeniu rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. W razie zaś wniesienia skargi do sądu administracyjnego, organ podatkowy pierwszej instancji, wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego:

na wniosek podatnika - po przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązania, lub
z urzędu - po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej.

Wprowadzono nowe formy zabezpieczenia wykonania decyzji. Można go teraz dokonać również w formie uznania kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego bądź pisemnego, nieodwołalnego upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową (SKOK), do wyłącznego dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku lokaty terminowej. Wykluczono zaś depozyt w gotówce. Poza tym przewidziano m.in., iż termin przyjętego zabezpieczenia może zostać - na wniosek strony - wydłużony.

Zapłata podatków

Nowelizacja przewiduje, iż mikroprzedsiębiorca może opłacać podatki gotówką.

Wskazano też kiedy następuje zapłata podatku w razie przelewu z rachunku bankowego w banku lub instytucji kredytowej niemających siedziby czy oddziału na terenie Polski. Za termin zapłaty podatku uważa się wówczas dzień obciążenia tego rachunku, jeśli wpłacana kwota zostanie uznana na rachunku bankowym organu podatkowego w terminie 5 kolejnych dni roboczych. W przypadku przekroczenia tego terminu za termin zapłaty uważa się dzień uznania kwoty na rachunku bankowym organu podatkowego.

Zmienione przepisy dopuszczają wprowadzenie nowej formy zapłaty podatków lokalnych. Rada gminy, rada powiatu bądź sejmik województwa mogą umożliwić zapłatę podatków, stanowiących ich dochody, kartą płatniczą. Wówczas dniem dokonania zapłaty podatku będzie dzień obciążenia rachunku bankowego (lub rachunku w SKOK) podatnika, płatnika lub inkasenta.

Obniżona stawka odsetek za zwłokę

W przypadku złożenia, przed podjęciem czynności przez organ podatkowy, prawnie skutecznej korekty deklaracji wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty i zapłaty całości w ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty zaległości podatkowej, stosuje się obniżoną stawkę odsetek za zwłokę w wysokości 75% stawki obowiązującej. Obniżona stawka odsetek nie dotyczy korekty deklaracji:

złożonej po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej bądź - w przypadkach, gdy nie stosuje się zawiadomienia - po zakończeniu kontroli podatkowej;
dokonanej w wyniku czynności sprawdzających.

Odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa

Nowelizacja ograniczyła odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa za zaległości podatkowe. Nie obejmuje ona teraz składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto wyłączono tę odpowiedzialność, jeśli nabywca przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o zaległościach.

Zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych zbywającego przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną całość może wystąpić nie tylko nabywca (za zgodą zbywającego), ale i sam zbywający.

Zmodyfikowano też zasady odpowiedzialności innych podmiotów.

Komornik zapłaci za informacje

Wedle nowych przepisów komornicy sądowi są zobowiązani uiścić opłatę na rachunek organu podatkowego za udostępnienie informacji z akt spraw podatkowych.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008 r., Nr 209, poz. 1318)

Podatek od spadków i darowizn

Dzięki nowelizacji przepisów od początku 2009 roku, zamiast jednego, sześć miesięcy będą miały osoby nabywające rzeczy lub prawa majątkowe, do zgłoszenia tego faktu właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego dla zachowania zwolnienia od podatku od spadków i darowizn. Z dniem 1 stycznia 2009 r. wchodzi bowiem w życie ustawa z dnia 10 października 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Kto skorzysta?

Przypomnijmy, że do skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn uprawnieni są członkowie najbliższej rodziny: małżonkowie, wstępni (tzn. rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.), zstępni (tj. dzieci, wnuki, prawnuki itd.), pasierb, ojczym, macocha, rodzeństwo. Osoba, która nabyła spadek lub darowiznę, powinna jednak jak najszybciej złożyć do swojego urzędu skarbowego wypełniony formularz SD-Z2. Zgłoszenie nabycia rzeczy lub praw majątkowych w terminie jest bowiem niezbędne, żeby nabywcy należący do najbliższej rodziny mogli skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Jednak w przypadku otrzymania darowizny przekazanej na mocy umowy w formie aktu notarialnego nie trzeba zgłaszać tego faktu do naczelnika urzędu skarbowego dla zachowania zwolnienia.

W jakich przypadkach dłuższy termin będzie miał zastosowanie?

Nowy termin zgłoszenia będzie wynosił 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Jednakże termin 6 miesięcy będzie miał zastosowanie tylko w przypadkach, w których obowiązek podatkowy powstanie po dniu 31 grudnia 2008 r. Oznacza to, że w przypadkach, w których obowiązek podatkowy powstanie przed dniem 1 stycznia 2009 r., termin zgłoszenia nadal wynosi miesiąc od daty powstania tego obowiązku.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn?

Z powyższych względów istotne jest, kiedy powstaje obowiązek podatkowy. Określa to art. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn. I tak, obowiązek podatkowy powstaje:

przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku;
przy nabyciu w drodze zapisu, dalszego zapisu lub z polecenia testamentowego - z chwilą wykonania zapisu, dalszego zapisu lub polecenia;
przy nabyciu tytułem zachowku - z chwilą zaspokojenia roszczenia lub jego części;
przy nabyciu praw do wkładów oszczędnościowych - z chwilą śmierci wkładcy;
przy nabyciu jednostek uczestnictwa - z chwilą śmierci uczestnika funduszu inwestycyjnego,
przy nabyciu w drodze darowizny - z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń;
przy nabyciu z polecenia darczyńcy - z chwilą wykonania polecenia;
przy nabyciu w drodze zasiedzenia - z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie;
przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności - z chwilą zawarcia umowy albo ugody lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli ich skutkiem jest nieodpłatne zniesienie współwłasności.
przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności, renty oraz użytkowania - z chwilą ustanowienia tych praw.

Przy nabyciu pod warunkiem zawieszającym obowiązek podatkowy powstaje z chwilą ziszczenia się warunku. Naczelnik urzędu skarbowego może jednak ustalić należność podatkową, jaka przypadałaby w razie ziszczenia się takiego warunku, i należność tę zabezpieczyć. Natomiast nabycie pod warunkiem rozwiązującym uważa się w rozumieniu ustawy za nabycie bezwarunkowe. W razie spełnienia się warunku rozwiązującego w ciągu 3 lat od dnia nabycia, decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe podlega uchyleniu.

Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeśli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia (niejako drugi raz, np. w przypadku spadku).

A co z nabywcami, którzy dowiedzą się o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych tytułem m.in. spadku lub darowizny po upływie terminu na zgłoszenie?

Zgodnie z nowymi przepisami, ze zwolnienia z podatku będą mogli skorzystać także podatnicy, którzy dowiedzą się o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych tytułem m.in. spadku lub darowizny po upływie terminu na zgłoszenie. W takiej sytuacji warunkiem zwolnienia będzie zgłoszenie tego nabycia w ciągu 6 miesięcy liczonych od dnia uzyskania wiedzy o nabyciu oraz uprawdopodobnienie faktu późniejszego powzięcia takiej wiadomości.

Jak należy ocenić wprowadzane zmiany?

Nowelizacja niewątpliwie ułatwi życie wielu spadkobiercom i obdarowanym. Dotychczas bowiem wielu podatników należących do grupy uprawnionych do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn (tj. małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) nie było w stanie wypełnić warunku zachowania miesięcznego terminu do złożenia zawiadomienia do urzędu skarbowego i musiało płacić podatek.

W zgłoszeniu nabycia rzeczy i praw majątkowych składanym do urzędu skarbowego, podatnik musi podać szczegółowe dane (np. dotyczące położenia nieruchomości, powierzchni, wartości itp.). Zazwyczaj miesięczny termin nie wystarczał więc na gonitwę po różnych urzędach i instytucjach oraz załatwianie formalności. Dlatego nabywcy nie byli w stanie w ciągu jednego miesiąca rzetelnie wypełnić informacji wymaganych przez organ podatkowy w zgłoszeniu.

Ponadto powszechny u zainteresowanych brak znajomości warunku zgłoszenia sprawia, iż wielu uprawnionych podatników traci prawo do tego zwolnienia wyłącznie z przyczyn formalnych.

Problem ten był o tyle wyraźniejszy w przypadku spadków, że występują trudności z ustaleniem (dla poszczególnych spadkobierców) początkowego dnia, od którego liczy się miesięczny termin. Ustawa stanowi, iż termin na zgłoszenie liczy się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. Jeśli jest kilku spadkobierców, to każdy z nich musi pilnować, czy postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku nie zostanie zaskarżone. Nie zawsze bowiem od daty ogłoszenia postanowienia (uwzględniając prawo do zaskarżenia) liczy się termin do uprawomocnienia orzeczenia sądu.

W efekcie dotąd ok. 90% uprawnionych spadkobierców uchybiało miesięcznemu terminowi do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy i praw majątkowych w urzędzie skarbowym.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 10 października 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. 2008 r., Nr 203, poz. 1267);
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r., Nr 142, poz. 1514, ze zmianami)

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)

Zmiany do ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) weszły w życie 1 stycznia 2009 r. Służą one wdrożeniu do polskiego systemu prawnego unormowań dyrektywy Nr 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału.

Działania restrukturyzacyjne zwolnione od PCC

Nowelizacja objęła zwolnieniem z PCC działania restrukturyzacyjne podejmowane przez spółki kapitałowe. Za działania restrukturyzacyjne uznano przy tym: łączenie spółek kapitałowych, podział spółek kapitałowych oraz wniesienie do spółki kapitałowej wkładów niepieniężnych (aportów) w postaci oddziału innej spółki kapitałowej oraz tzw. wymianę udziałów w spółkach kapitałowych.

Jakie jeszcze zmiany przewiduje nowelizacja?

Zwolnieniu z podatku podlegają obecnie również przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową i pożyczki udzielane spółce przez jej wspólnika, akcjonariusza czy udziałowca. Ma to umożliwić polskim spółkom kapitałowym pozyskiwanie kapitału.

W definicji spółek kapitałowych dodano tzw. "spółkę europejską".

Nowelizacja przewiduje też, iż podatek od czynności cywilnoprawnych nie będzie pobierany od umowy spółki lub jej zmiany związanej z przeniesieniem między państwami członkowskimi UE rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej bądź jej statutowej siedziby.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. 2008 r., Nr 209, poz. 1319);
Dyrektywa Nr 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz. Urz. UE L Nr 46 str. 11)

Podatek od towarów i usług (VAT)

Większość zmian wynikających z ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw weszła w życie 1 grudnia 2008 r. Nowelizacja ma na celu uproszczenie zasad rozliczania podatku VAT i dostosowanie przepisów krajowych do wymogów wspólnotowych. Przewidziano też zmiany w przepisach dotyczących zwolnień podmiotowych i przedmiotowych.

W związku z nowelizacją ustawy zmieniły się również istotnie przepisy wykonawcze.

Nie będzie już sankcji VAT

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe (tzw. sankcja 30 %) nie będzie wymierzane w przypadku postępowań wszczętych po 1 grudnia 2008 r.

Kasy fiskalne

Zmieniły się sankcje za brak kasy fiskalnej. Naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej będzie ustalał decyzją dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30-proc. podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Wobec osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie albo przestępstwo skarbowe, dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie będzie ustalane.

Znowelizowano też zasady zwrotu kosztów zakupu kas rejestrujących. Zwrot w postaci odliczenia VAT wynosi teraz 90 % kosztów zakupu kasy, lecz nie więcej niż 700 zł.

Likwidacja kaucji gwarancyjnej

Nowelizacja znosi kaucję gwarancyjną 250.000 zł, która została uznana przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości za niezgodną z przepisami wspólnotowymi. Oznacza to zwolnienie firm rozpoczynających działalność z obowiązku wpłaty kaucji gwarancyjnej, która dziś jest warunkiem uzyskania szybszego zwrotu VAT.

Zabezpieczenie (np. gwarancja bankowa, ubezpieczeniowa czy weksel) o wartości równej kwocie oczekiwanego zwrotu będzie wymagane tylko w razie żądania skrócenia terminu zwrotu VAT przez podatników niedokonujących sprzedaży opodatkowanej oraz w przypadku żądania zwrotu pomimo niezakończonej kontroli lub czynności sprawdzających.

Odliczenie VAT a koszty

Prawo do odliczenia VAT nie będzie już uzależnione od zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z przepisami o podatku dochodowym.

Rozliczenie importu towarów

Dzięki nowelizacji można rozliczyć podatek należny z tytułu importu towarów bezpośrednio w deklaracji VAT, bez konieczności uiszczania podatku w urzędzie celnym. Taki sposób rozliczenia jest jednak dostępny tylko dla podatników stosujących procedurę uproszczoną w imporcie towarów, gdy okresem rozliczeniowym jest miesiąc kalendarzowy.

Oddziały zagranicznych firm będą wystawiać polskim firmom faktury z podatkiem za usługi

Wedle zmienionych przepisów podatnikami będą firmy będące usługobiorcami usług świadczonych przez podatników nieposiadających siedziby, stałego miejsca prowadzenia działalności lub stałego miejsca zamieszkania albo pobytu na terytorium kraju. Celem zmian jest umożliwienie rozliczania tego rodzaju usług świadczonych przez oddział jako „zwykłych" usług, a nie na zasadzie importu usług. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy brak jest podstaw, aby tego rodzaju podatnicy, którzy „na stałe", w określonym miejscu, wykonują działalność gospodarczą w Polsce, nie rozliczali podatku od towarów i usług na zasadach ogólnych.

Prostsze rozliczenia VAT magazynów konsygnacyjnych

Te nowe w Polsce regulacje mają zachęcić do importowania towarów bezpośrednio do Polski oraz ułatwić funkcjonowanie firmom produkcyjnym wytwarzającym produkty ze sprowadzanych z zagranicy podzespołów bądź komponentów.

Podmioty zagraniczne, dostarczające towary do magazynów polskich nabywców i dokonujące ich dostawy dopiero w momencie pobrania towaru z magazynu do produkcji przez nabywcę, nie będą miały obowiązku rejestracji dla celów VAT w Polsce. Obowiązek rozliczenia VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w Polsce będzie spoczywał na krajowym nabywcy towarów. Umieszczone w magazynie konsygnacyjnym towary będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT dopiero po ich wyprowadzeniu poza ten magazyn. Nowe przepisy upraszczają rozliczenie tego rodzaju transakcji zarówno przy towarach przywożonych do magazynu konsygnacyjnego zlokalizowanego na terytorium Polski, jak i towarów wywożonych do takiego magazynu położonego na terytorium innego państwa członkowskiego UE.

Dłuższy termin odliczenia VAT

Teraz podatnicy mogą dokonać odliczenia podatku naliczonego w jednym z dwóch okresów rozliczeniowych (zasadniczo w okresie otrzymania faktury bądź w następnym okresie rozliczeniowym). Od 1 grudnia 2008 r. prawo do odliczenia VAT naliczonego będzie mogło zostać zrealizowane w deklaracji za okres, w którym otrzymano fakturę (lub w którym upłynął termin płatności) bądź też za jeden z dwóch kolejnych okresów.

Jeżeli w okresie rozliczeniowym podatnik nie wykonał czynności opodatkowanych na terytorium kraju oraz czynności poza jego terytorium, kwotę podatku naliczonego może przenieść do rozliczenia na następny okres rozliczeniowy. Podatnik ma zatem wybór - może przenieść kwotę podatku naliczonego na okres następny albo wystąpić o jego zwrot.

Krótszy termin zwrotu VAT

W wyniku zmian podstawowy termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym ma wynosić 60 dni. Poza tym podatnik będzie miał prawo do zwrotu w terminie 25 dni, jeżeli VAT naliczony wynika z faktur i dokumentów celnych, które zostały w całości uregulowane lub z transakcji, dla których podatnikiem jest nabywca (tj. z wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu usług, dostawy krajowej, dla której podatnikiem jest nabywca bądź importu towarów rozliczanego w deklaracji VAT). Wydłużony, 180-dniowy termin będzie dotyczył teraz jedynie podatników, którzy w danym okresie rozliczeniowym nie wykonywali żadnych czynności opodatkowanych. Podatnicy ci będą mogli jednak otrzymać zwrot VAT w ciągu 60 dni po złożeniu zabezpieczenia majątkowego.

Zwrot podatku dla byłych wspólników

Nowelizacja wprowadza do ustawy o podatku od towarów i usług uregulowania dotyczące zwrotu podatku dla byłych wspólników spółki cywilnej lub handlowej niemającej osobowości prawnej (art. 14 ust. 9a-9j ustawy o VAT). Przysługuje im prawo zwrotu różnicy podatku wykazanego w deklaracji podatkowej za okres, w którym odpowiednio te osoby lub spółki były podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni.

Łatwiej skorzystać z ulgi na złe długi

Przewidziano, iż nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Dla skorzystania z ulgi na złe długi wystarczające będzie spełnienie warunku nieuregulowania należności w ciągu 180 dni oraz zawiadomienie dłużnika o zamiarze korekty. Nie będzie już warunku, aby wierzytelność została odpisana jako nieściągalna i stanowiła koszt uzyskania przychodu. Natomiast nabywca, który nie ureguluje kwoty wynikającej z faktury, będzie zobowiązany do skorygowania deklaracji VAT, w której VAT wynikający z niezapłaconej faktury został odliczony (ewentualnie również zapłacić odsetki od zaległości).

Możliwość korekty deklaracji po kontroli

Znowelizowane przepisy Ordynacji podatkowej pozwalają podatnikom korygować deklaracje VAT po zakończeniu kontroli podatkowej. Wcześniej uprawnienie takie mieli tylko po kontroli prowadzonej przez urząd kontroli skarbowej.

Wszystkie omówione dotąd zmiany weszły w życie 1 grudnia 2008 r., zaś wskazane w dalszej częsci obowiązują od 1 stycznia 2009 r.

Prezenty o małej wartości

Maksymalna wartość prezentu, który nie podlega VAT, wynosi teraz 10 zł.

Darowizny żywności bez podatku

Wprowadzono zwolnienie od podatku VAT darowizn produktów żywnościowych przekazanych z przeznaczeniem na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez organizacje pożytku publicznego. Warunkiem jest prowadzenie odpowiedniej dokumentacji.

Powrót do zwolnienia VAT możliwy już po roku

Dzięki nowelizacji powrót do zwolnienia podmiotowego z VAT w związku z jego utratą po przekroczeniu limitu obrotów w wys. 50 tys. zł lub w związku z rezygnacją z tego zwolnienia jest teraz możliwy po upływie roku, licząc od końca roku, w którym te okoliczności nastąpiły.

Podstawa prawna:

· Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008 r., Nr 209 poz. 1320)

Kasy fiskalne

Od 1 stycznia 2009 r. obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Finansów z 19 grudnia 2008 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących. Zachowuje ono dotychczasowe zwolnienia z obowiązku montowania kas fiskalnych.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2008 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. 2008 r., Nr 228, poz. 1510)

Akcyza

Od 1 stycznia 2009 r. wzrosły stawki podatku akcyzowego na alkohol, wyroby tytoniowe i samochody osobowe z silnikiem o pojemności powyżej 2000 cm³. Podwyżki wprowadziło rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego.

Alkohol etylowy

Stawka akcyzy na alkohol etylowy wynosi teraz 4.960,00 zł (wcześniej było to 4.550,00 zł) za 1 hektolitr alkoholu etylowego 100% vol. zawartego w gotowym wyrobie. Szacuje się, iż zmiana ta spowoduje wzrost ceny detalicznej najbardziej popularnych na rynku wódek o mocy 40% sprzedawanych w butelkach o poj. 0,5 litra o ok. 1 zł. Podniesiono również akcyzę na piwo.

Samochody osobowe

Do poziomu 18,6% wzrosła ponadto akcyza na samochody osobowe o pojemności silnika powyżej 2000 cm³. Do tej pory były one opodatkowane akcyzą w wysokości 13,6% podstawy opodatkowania.

Wyroby tytoniowe

Podwyżki akcyzy dotyczą też wyrobów tytoniowych. Zmiany te wynikają z dochodzenia krajowej stawki akcyzy na papierosy do poziomu minimum wspólnotowego (do dnia 31 grudnia 2008 r.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 Dyrektywy Rady 92/79/EWG dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia podatków od papierosów całkowita minimalna stawka akcyzy na papierosy powinna wynosić 57% detalicznej ceny sprzedaży i nie powinna być niższa niż 64 euro na 1000 sztuk papierosów należących do najpopularniejszej kategorii cenowej, na którą występuje największy popyt.

Rozporządzenie podwyższa akcyzę na wyroby tytoniowe:

na papierosy o 18,07%, co spowoduje wzrost stawki kwotowej z 91 zł/1000 sztuk do 99,16 zł/1000 sztuk;
na cięty tytoń do ręcznego sporządzania papierosów o 51,59%, co spowoduje wzrost stawki kwotowej z 65,62 zł/1000 sztuk do 84,87 zł/1000 sztuk.

Nie uległy natomiast zmianie stawki akcyzy na cygara i cygaretki (149,00 zł/1000 szt.) oraz inny tytoń do palenia (59,00% maksymalnej ceny detalicznej).

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. 2008 r., Nr 223 poz. 1471)

Rachunkowość

Przepisy ustawy o rachunkowości muszą obecnie stosować – a więc prowadzić tzw. pełną księgowość – z mające siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu w Polsce:

spółki handlowe (osobowe i kapitałowe, w tym również w organizacji) oraz spółki cywilne, a także w zasadzie inne osoby prawne,
osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1 200 000 euro.

Pozostali przedsiębiorcy opodatkowani na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, winni prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów (tzw. mała księgowość).

Podstawa prawna:

· Ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz. U. 2008 r., Nr 144, poz.900)

Żródło: E-prawnik.pl to lider wśród serwisów internetowych dostarczających informacje prawne na żądanie. Miesięcznie odwiedza go blisko 0,5 miliona unikalnych użytkowników (Dane: Megapanel PBI/Gemius, X 2008). Serwis oferuje pomoc w rozwiązywaniu problemów życia codziennego klientom indywidualnym oraz małym i średnim firmom. To największy serwis w polskim Internecie świadczący usługę "Zapytaj prawnika", której unikalną cechą jest gwarancja "Dziś pytanie - dziś odpowiedź". Od października 2007 e-prawnik.pl wchodzi w skład grupy Money.pl.