Czas trwania szkoleń bhp zawsze zalicza się do czasu pracy. Natomiast czas trwania innych szkoleń podlega zaliczeniu, o ile odbywają się w godzinach zaplanowanych jako czas pracy. Pracownik nie ma obowiązku brania udziału w szkoleniach organizowanych przez pracodawcę poza godzinami pracy. Nawet jeśli szkolenie odbywa się poza godzinami pracy, trzeba stosować przepisy o odpoczynku dobowym i tygodniowym. 

 

Obowiązujące obecnie przepisy prawa pracy nie regulują jasno kwestii dotyczących wliczania bądź nie wliczania czasu szkoleń do czasu pracy. Na tym tle istnieje więc bardzo wiele wątpliwości.

Najmniej wątpliwości budzi sprawa szkoleń bhp. Tego rodzaju szkolenia organizowane przez pracodawcę, zarówno okresowe, jak i wstępne, wliczane są do czasu pracy. Oznacza to, że zarówno w sytuacji, gdy takie szkolenia odbywają się w godzinach pracy, jak i poza takimi godzinami, czas szkoleń jest jednocześnie czasem pracy.

Wliczanie bądź nie wliczanie do czasu pracy szkoleń innych niż z zakresu bhp uzależnione jest od tego, czy dane szkolenie przypada na zaplanowane godziny pracy szkolonego pracownika, czy też odbywa się poza tymi godzinami. Jeżeli organizowane przez pracodawcę szkolenie inne niż szkolenie bhp przypada na godziny pracy (zgodnie z przyjętym przez pracodawcę rozkładem czasu pracy) czas taki wliczany jest do czasu pracy. Pracownik zachowuje więc prawo do wynagrodzenia. Jeśli natomiast szkolenie inne niż szkolenie bhp odbywa się poza godzinami pracy pracownika, nie wlicza się do czasu pracy - i to bez względu na cel i charakter takiego szkolenia.

3. Poza godzinami pracy - można zaprosić, nie można zmusić 
 

Organizowane przez pracodawcę kursy, seminaria czy szkolenia poza normalnymi godzinami pracy są jedynie formą zaproszenia pracowników do wzięcia w nich udziału. Przepisy nie zobowiązują pracownika do wzięcia udziału w oferowanych przez pracodawcę szkoleniach. Pracownik może więc skorzystać z oferty szkoleniowej pracodawcy, ale nie jest do tego zobowiązany.

 

Gdy pracownik odmawia wzięcia udziału w organizowanych przez pracodawcę szkoleniach innych niż bhp, nie może to stać się bezpośrednią przyczyną zastosowania środków dyscyplinarnych lub wypowiedzenia umowy o pracę. Może natomiast spowodować w perspektywie pogorszenie oceny wykonywanej przez pracownika pracy, w związku z brakiem oczekiwanych przez Was kwalifikacji.

Pracownik nie może odmówić udziału w szkoleniu organizowanym przez pracodawcę w normalnych godzinach pracy. Polecenie udziału w szkoleniu w godzinach pracy jest dla pracownika wiążące, a pracownik zobowiązany jest je wykonać.

Zdarza się, że aby pracownik mógł dalej wykonywać swoją pracę powinien uzupełnić kwalifikacje czy nabyć określone umiejętności. Okoliczność taka wynikać może przykładowo ze zmiany powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy, które mogą przewidywać konieczność uzupełnienia wykształcenia. Może również nastąpić zmiana technologii produkcji powodująca konieczność nauczenia pracowników obsługi nowo zakupionych urządzeń. Zasady wliczania czasu takich szkoleń do czasu pracy są takie same jak przy szkoleniach bhp i innych organizowanych przez pracodawcę. Oznacza to, że szkolenia odbywane w czasie normalnych godzin pracy są wliczane do czasu pracy, a szkolenia poza takimi godzinami - nie są wliczane. Odmowa pracownika udziału w szkoleniach organizowanych przez pracodawcę w wolną sobotę może jednak w tej sytuacji spowodować, że pracownik nie będzie mógł skutecznie zgłosić gotowości do pracy w związku z brakiem odpowiednich kwalifikacji. W tym przypadku nie ma przeszkód prawnych, aby wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę z powodu braku kwalifikacji, a w okresie wypowiedzenia powierzyć mu inną pracę

W przypadku czasu szkoleń w całości wliczanego do czasu pracy nie ma wątpliwości, że czas szkoleń nie może naruszać prawa pracownika do dobowego i tygodniowego odpoczynku. Problem pojawia się, gdy mamy do czynienia ze szkoleniami nie wliczanymi do czasu pracy, w których pracownik wziął udział dobrowolnie. Na przykład, gdy pracownik przychodzi do pracy codziennie na 8 godzin od poniedziałku do piątku, a dodatkowo odbywa szkolenie zorganizowane przez pracodawcę w sobotę i niedzielę. Przepisy prawa pracy nie regulują wyraźnie tej kwestii. Wiele wskazuje jednak na to, że czas szkolenia nie powinien naruszać prawa do odpoczynku dobowego i tygodniowego. Przemawia za tym zwłaszcza wydane przez Sąd Najwyższy wyrok w podobnej sprawie a mianowicie kwestii podróży służbowych w kontekście prawa do odpoczynku. Sąd Najwyższy uznał, że podróż służbowa, nawet jeśli przypada poza godzinami pracy nie jest czasem pracy, jednak nie może naruszać prawa do odpoczynku. Pracownik nie może bowiem swobodnie dysponować swoim czasem i pozostaje w dyspozycji pracodawcy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2005 r. II PK 265/04). Jest wysoce prawdopodobne, że w przypadku sprawy sądowej, podobnie zostanie potraktowany czas szkolenia nawet przypadającego poza godzinami pracy.