Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego pracuje nad ustawą, która wyraźnie odmieni polskie szkolnictwo wyższe. Najzdolniejszym studentom zostanie ułatwiona procedura uzyskiwania poszczególnych stopni naukowych, a uczelnie same będą decydować m.in. o tym, czy ich studenci będą pisać prace magisterskie, czy zdawać jedynie egzaminy końcowe.

Nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym zakłada możliwość uzyskania stopnia doktora bez napisania i obrony pracy magisterskiej. Na jakich zasadach ma więc działać w przyszłości polskie szkolnictwo wyższe?

Zmiany w uzyskiwaniu stopni naukowych

W myśl projektu nowej ustawy, resort nauki ma stworzyć fundusz, z którego finansowane będą badania naukowe młodych, zdolnych studentów, którzy uzyskali co najmniej stopień licencjata. Takiej osobie przysługiwać będzie dofinansowanie na badania projektu, nad którym pracują. W ocenie takiego projektu będzie musiało zostać określone, czy spełnia on kryteria wymagane przy uzyskaniu stopnia doktora. W sytuacji, w której projekt zostanie oceniony pozytywnie, student będzie mógł uzyskać dofinansowanie na badania, które dadzą mu szansę na uzyskanie stopnia doktora. Reforma zakłada przydział takich funduszy 100 najwybitnijeszym studentom każdego roku.

Ważnym jest, iż Ministerstwo Nauki rozważa także możliwość przychylenia się do propozycji poprzedniego rządu, aby prace magisterskie zastąpić egzaminami końcowymi. Minister nauki, Barbara Kudrycka, zaznacza jednak, iż taka zmiana mogłaby dotyczyć tylko niektórych kierunków studiów. Wiele dziedzin wymaga bowiem przeprowadzenia badań, które swoje odzwierciedlenie i udokumentowanie muszą znaleźć w napisanej pracy. Ministerstwo chce, aby to uczelnie decydowały o tym, czy studenci danego kierunku zobligowani są do pisania i obrony pracy magisterskiej, czy jedynie do zdania egzaminu końcowego.

Kształcenie dualne

Zgodnie z zaproponowaną nowelizacją ustawy, kształcenie wyższe będzie miało charakter dualny, co oznacza, iż na uczelni studenci powinni uzyskiwać wiedzę teoretyczną, stronę praktyczną mają natomist zapewnić im staże i praktyki odbyte na rynku pracy. Ministerstwo planuje zatem stworzenie obowiązkowych praktyk dla studentów w firmach oraz różnego rodzaju przedsiębiorstwach, a także ustanowienie półrocznych staży dla pracowników akademickich, nie tylko w innych placówkach, ale także w sektorze gospodarczym. Wartym podkreslenia jest również fakt, iż nowe przepisy zakładają wyraźne doprecyzowanie zasad uzyskiwania poszczeg,ólnych stopni naukowych, w tym kryteria oceny dorobku naukowego, dokonywanej na potrzeby przyznania habilitacji.

Systemy stypendialne

Barbra Kudrycka zapowiedziała również zwiększenie kwot stypendiów naukowych, które obecnie uznawane są przez ministerstwo za stanowczo za niskie. Planowane jest także zmniejszenie progów dla osób ubiegająych się o stypendium socjalne, które obecnie jest tak wysokie, iż niewiele osób ma szansę z niego korzystać.
Zmiany zatrudniania pracowników naukowych.

Planowana na przyszły rok reforma szkolnictwa zakłada także odejście od mało efektywnej stabilizacji etatowej, tak powszechnej wśród pracowników naukowych. Zgodnie z nowymi zasadami, mianowani mają być jedynie profesorowie, pozostałych pracowników ma obowiązywać zatrudnienie na podstawie kontraktów. Takie rozwiązanie ma motywować do intensywnej pracy naukowej i zapobiegać ograniczaniu się jedynie do działalności dydaktycznej. W 2009 roku resort otrzyma z budżetu państwa na reformę i rozwój badań naukowych dodatkowo ponad 1,2 mld zł, czyli o 26 proc. więcej niż obecnie Aby wprowadzić zaproponowane zmiany w życie, konieczna będzie jednak również nowelizacja kodeksu pracy.