Oceń bezbłędnie ryzyko zawodowe

Ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą powodującą straty. W szczególności chodzi tu o wystąpienie u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych środowiska pracy lub sposobu jej wykonywania.

Pracodawca ma obowiązek:

podejmować działania zapobiegające zagrożeniom, jeżeli prowadzi działalność, która stwarza możliwość wystąpienia nagłego niebezpieczeństwa dla zdrowia lub życia pracowników (art. 224 kp),
oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą, stosować niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające to ryzyko oraz informować pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, a także o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 kp),
stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą, w szczególności przeprowadzać badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia (art. 227 § 1 kp),
systematycznie analizować przyczyny wypadków przy pracy, chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na podstawie tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze (art. 236 kp).

Podobne obowiązki, dotyczące zagrożeń zdrowia i życia na stanowisku pracy, nakłada na pracodawców ropbhp. Pracodawca ma obowiązek zapewnić systematyczne kontrole warunków pracy, ze szczególnym uwzględnieniem organizacji procesów pracy, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych oraz ustalić sposoby rejestracji nieprawidłowości i metody ich usuwania.

Dodatkowym obowiązkiem przedsiębiorcy jest także przeprowadzanie oceny ryzyka zawodowego. Powinno się ją wykonywać na wszystkich stanowiskach pracy, na których nie była ona wykonywana oraz wtedy, kiedy w miejscu pracy została wprowadzona zmiana, która mogła spowodować zmianę poziomu ryzyka lub zmianę jego oceny.

Warto pamiętać, że ocenę ryzyka zawodowego należy przeprowadzać w celu:

sprawdzenia, czy zagrożenia występujące na stanowiskach pracy zostały zidentyfikowane i czy niosą ze sobą ryzyko zawodowe,
likwidacji zagrożeń lub zmniejszenia ich skutków,
wykazania pracodawcy, pracownikom i organom nadzoru, że zagrożenia przeanalizowano i zastosowano właściwe środki ochronne,
wyboru odpowiedniego wyposażenia i organizacji stanowisk pracy oraz organizacji pracy, a także doboru odpowiednich materiałów i surowców,
ustalenia najważniejszych działań korygujących zagrożenia i działań profilaktycznych,
zapewnienia ciągłej i systematycznej poprawy warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.

Ocenę ryzyka zawodowego trzeba wykonywać w firmie zawsze w trzech przypadkach:

1) gdy tworzone są nowe stanowiska pracy lub zmieniane jest ich wyposażenie,

Przykład:

Firma zajmująca się produkcją urządzeń mechanicznych dotychczas zlecała na zewnątrz prace tokarskie na długich wałkach o dużej masie. Powodem tych zleceń był brak tokarki o wymaganych parametrach skrawania. W ramach reorganizacji zakładu zakupiono odpowiednią tokarkę oraz urządzenie dźwigowe służące do zamocowania wałków na tokarce. Tym samym utworzono nowe stanowisko, dla którego należy przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego.
Stolarz obsługujący strugarkę wyrówniarkę podawał materiał do obróbki ręcznie. W związku z obrabianymi w dużej ilości identycznymi elementami zakupiono i zamontowano na strugarce wyrówniarce urządzenie do posuwu mechanicznego. Zmieniły się warunki pracy stolarza, który teraz podaje ręcznie materiał do obróbki tylko do urządzenia posuwowego. Zmieniła się również strefa niebezpieczna. W związku z tymi zmianami dla omawianego stanowiska pracy trzeba przeprowadzić nową ocenę ryzyka zawodowego.
Pracownicy na stanowisku pracy przy zatępieniu krawędzi szlifierkami używali okularów ochronnych. Ponieważ zdarzały się zranienia twarzy odpryskami, okulary ochronne zastąpiono przyłbicami. Zmiana środka ochronnego wymaga ponownej oceny ryzyka zawodowego na tym stanowisku pracy.

2) przy doborze stosowanych substancji i preparatów chemicznych, biologicznych, rakotwórczych lub mutagennych,

Przykład:

Na stanowisku pracy używa się rozpuszczalników. Stężenia rozpuszczalników nie przekraczają dopuszczalnych poziomów określonych w odpowiednich przepisach.

W wyniku prowadzonych badań nad chorobami zawodowymi powodowanymi przez te rozpuszczalniki, które wykazały ich mutagenne działanie, wprowadzono nowe wartości dopuszczalnych stężeń, należy przeprowadzić ponowną ocenę ryzyka zawodowego.

3) gdy następuje zmiana organizacji pracy.

Przykład:

Pracodawca zlecił dokonanie remontu jednego z agregatów produkcyjnych firmie serwisowej. Prace polegające na demontażu z użyciem ciężkiego sprzętu i środków transportowych odbywają się podczas normalnej pracy na innym stanowiskach pracy w hali. Wzajemne oddziaływanie procesów pracy, z możliwością kolizji, wymaga oceny ryzyka zawodowego na tych stanowiskach pracy.

Okresową ocenę ryzyka zawodowego powinno się wykonywać na stanowiskach pracy oraz dla technologii i procesów o dużych zagrożeniach, których skutki mogą być bardzo rozległe lub katastrofalne. Należy przede wszystkim wykonywać ją na tych stanowiskach, na których rejestruje się wiele wypadków przy pracy lub chorób zawodowych, a zastosowane środki zapobiegawcze nie powodują zmniejszenia ani liczby wypadków, ani chorób zawodowych. Powinno się również powtarzać po pewnym czasie ocenę ryzyka zawodowego, gdy w firmie zorganizowano nowe stanowiska, na których zastosowano nowe techniki zabezpieczeń. Jeżeli szacuje się dla takich stanowisk (przy pierwszej ocenie ryzyka) prawdopodobieństwo skutków wypadku, najczęściej nie ma to odniesienia do zdarzeń z przeszłości. Pamiętać trzeba, że w takich przypadkach prawdopodobieństwo to zależy w każdym stopniu od doświadczenia oceniającego i może się zdarzyć, że będzie obarczone poważnym błędem.

Ocenę ryzyka w zakładzie można przeprowadzić samodzielnie, po odpowiednim przeszkoleniu. Przy braku doświadczenia lub kompetencji zaprosić można do współpracy specjalistów z zewnątrz. Jednak najlepszy specjalista zewnętrzny nie gwarantuje w pełni rozpoznania w krótkim czasie wszystkich występujących, a w tym znanych tylko pracownikom, zagrożeń na stanowiskach pracy wynikających ze specyfiki technicznej, organizacyjnej oraz uwarunkowań zewnętrznych i stosunków międzyludzkich w zakładzie.

Warto podkreślić, że okresowa ocena ryzyka może być wynikiem stosowanego w firmie systemu zarządzania bezpieczeństwem opartego o ocenę ryzyka zawodowego.

Podstawa prawna: Przepisy dotyczące oceny ryzyka zawodowego znajdują się w Kodeksie pracy, dalej: kp (art. 226), rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 z późn. zm.), dalej: ropbhp (§ 39 i 39a) oraz Polskiej Normie PN-N-18002:2000 System zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy – Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego.

Źródło: BHP w firmie, www.bhpwfirmie.pl