Gdy pracodawca podejrzewa pracownika o spożywanie alkoholu w czasie pracy, ma prawo przeprowadzić badanie trzeźwości. Jakie skutki może mieć odmowa poddania się badaniu? Kto ponosi jego koszt?
W sytuacji, gdy pracodawca lub osoba przez niego upoważniona zasadnie podejrzewa, że dany pracownik stawił się do firmy w stanie po użyciu alkoholu albo doprowadził się do takiego stanu w czasie pracy, nie mogą pozwolić takiej osobie pracować. W zaistniałej sytuacji mają obowiązek podać pracownikowi do wiadomości okoliczności stanowiące podstawę takiej decyzji.
Przypominamy, że wg polskiego prawa stan po użyciu alkoholu to stan, w którym stężenie alkoholu we krwi wynosi od 0,2 do 0,5 ‰, a obecność alkoholu w wydychanym powietrzu od 0,1 do 0,25 mg w 1 dm³. Natomiast stan nietrzeźwości to stężenie alkoholu we krwi powyżej 0,5 ‰ oraz obecność alkoholu w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg w 1 dm³.
Ustalanie zawartości alkoholu w organizmie może być wykonywane metodą badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, krwi lub moczu. Najbardziej powszechną, bo najmniej skomplikowaną metodą, jest badanie wydychanego powietrza atestowanym probierzem trzeźwości (alkomatem) przez przedmuchiwanie go przez osobę poddaną badaniu. W miarę możliwości badanie alkomatem na zawartość alkoholu w organizmie należy przeprowadzać w pierwszej kolejności, jako poprzedzające badania przeprowadzane innymi metodami. Badanie alkomatem przeprowadza się z zachowaniem norm sanitarnych przy użyciu jednorazowego ustnika do przedmuchiwania alkomatu. Badanie takie może przeprowadzić osoba upoważniona przez pracodawcę.
Pracodawca musi pamiętać, że brak atestu alkomatu (legalizacji urządzenia pomiarowego) może być podniesiony w przypadku ewentualnego sporu przed sądem, w ramach oceny przedstawionych przez niego dowodów. Jednak użycie przez pracodawcę nieatestowanego urządzenia do badania zawartości alkoholu w organizmie nie wyklucza zarzucenia pracownikowi stawienia się do pracy po użyciu alkoholu, jeżeli przemawiają za tym inne okoliczności, a pracownik nie skorzystał ze stworzonej mu możliwości weryfikacji wyniku badania.
Bardziej skomplikowane jest ustalenie zawartości alkoholu w organizmie metodą pobierania krwi do badań. Pobrania krwi dokonuje lekarz lub na jego zlecenie inny pracownik medyczny w publicznym zakładzie służby zdrowia lub izbie wytrzeźwień. Pobranie krwi do badań może również nastąpić poza wspomnianym zakładem pod warunkiem jednak, że krew będzie pobrana przez lekarza.
Warto przy tym wiedzieć, że z przebiegu badania sporządza się protokół, w którym trzeba opisać objawy lub okoliczności uzasadniające przeprowadzenie takiego badania. Nie ma przeszkód, aby osoba zainteresowana odniosła się do treści protokołu, na przykład przez zamieszczanie adnotacji w nim lub w odrębnym piśmie. W razie uzasadnionego podejrzenia, że pobranie krwi spowoduje zagrożenie życia lub zdrowia, decyzję o dokonaniu zabiegu podejmuje lekarz. O pobraniu krwi bądź odstąpieniu od niego sporządza się protokół. W razie niedobrania krwi ze wspomnianego powodu lub utrudniania takiego pobrania przez badanego należy o tym zamieścić wzmiankę w protokole.
Kolejną metodą jest chemiczne badanie krwi wykonywane w laboratoriach (pracowniach, zakładach) analitycznych, wyznaczonych przez terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego na wniosek sądu lub organów właściwych do prowadzenia śledztwa lub dochodzenia. Takimi instytucjami są: Instytut Ekspertyz Sądowych Ministerstwa Sprawiedliwości i wydziały kryminalistyki komend wojewódzkich policji oraz zakłady medycyny sądowej lub inne zakłady akademii medycznych – na podstawie umowy zawartej z organami ścigania bądź wymiaru sprawiedliwości albo zakładami pracy.
Badanie pracownika niedopuszczonego do pracy z powodu uzasadnionego podejrzenia, że stawił się do niej po spożyciu alkoholu lub spożywał alkohol w czasie pracy, przeprowadza się na jego żądanie. Warto wiedzieć, że pracownik może domagać się przeprowadzenia badania w obecności osoby trzeciej. Nie istnieje jednak żadna przeszkoda, aby to pracodawca zaproponował pracownikowi poddanie się badaniu. Złożenie takiej propozycji może być szczególnie uzasadnione w sytuacji, gdy pracodawca – w związku z niedyspozycją pracownika – ma zamiar wyciągnąć wobec niego konsekwencje, na przykład rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).
Pracownik ma prawo odmówić poddania się badaniu, jednak odmowa taka w warunkach uzasadnionego podejrzenia pracodawcy co do stanu trzeźwości pracownika, w szczególności popartego oświadczeniami świadków, może być poczytana – szczególnie w postępowaniu przed sądem – za okoliczność obciążającą takiego pracownika. Jeśli nie zgadza się on z wynikami badania, może domagać się jego ponownego przeprowadzenia inną metodą, na przykład pobrania krwi.
Koszty związane z metodą pobrania krwi (moczu) do badania trzeźwości przeprowadzonego na żądanie pracownika ponosi pracodawca. W razie dodatniego wyniku takiego badania pracodawca obciąża pracownika tymi kosztami.
Podstawa prawna:
art. 17 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 z późn. zm.),
rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 6 maja 1983 r. w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie (Dz.U. nr 25, poz. 117).
Brak komentarzy
