Pracownik odchodzący na emeryturą może liczyć na wypłatę odprawy emerytalnej przez pracodawcę, który oprócz tego świadczenia, ma prawo wręczyć mu także dodatkowy bonus. W takiej sytuacji rodzą się liczne wątpliwości dotyczące oskładkowania tych świadczeń.

Jak wskazuje art. 921 § 1 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.), pracownikowi idącemu na emeryturę przysługuje odprawa w wysokości jednego miesięcznego wynagrodzenia. Ta odprawa nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Inaczej rzecz się ma z tzw. upominkiem rzeczowym. Oprócz wypłat pieniężnych, w podstawę wymiaru składek ubezpieczeniowych wlicza się m.in. wartość pieniężną świadczeń przekazanych pracownikowi z naturze, takich jak upominek rzeczowy.

Sprawa nie jest jednak oczywista. Jeśli bowiem pracodawca zdecyduje się przekazać pracownikowi upominek rzeczowy (lub inne dodatkowe świadczenie) w ramach odprawy, odszkodowania lub rekompensaty z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, ma obowiązek uwzględnienia wartości świadczenia w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.

Wartość pieniężną takiego świadczenia, jeśli brakuje zapisu w obowiązujących w zakładzie pracy przepisach, ustala się na podstawie ceny zakupu lub cen stosowanych wobec innych odbiorców niż pracownicy.

Innym typem dodatkowego świadczenia jest nagroda jubileuszowa, czyli za długoletni staż pracy. Tryb przyznawania nagrody jubileuszowej zazwyczaj mieści się w przepisach wewnątrzzakładowych. Jeśli jednak przepisy te milczą na temat nagrody za długoletni staż pracy, stosowne przepisy znajdziemy w zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej naliczania i wypłacania (Mon. Pol. nr 44, poz. 358 ze zm.).

Od wypłacanych nagród jubileuszowych nie ma obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych, ale pod warunkiem, że przysługują one pracownikowi nie częściej niż co 5 lat.