Pracodawca, delegując swoich pracowników do pracy za granicą, powinien opłacać składki za ich ubezpieczenie. Problemem, który pojawia się przy tej okazji, jest wybór kraju, w którym pracodawca zmuszony jest uiścić opłaty składkowe.

Zgodnie z traktatem rzymskim, gwarantującym obywatelom UE swobodę przepływu dóbr, usług oraz kapitału, kraje członkowskie zobowiązane są do określenia środków w zakresie ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że nawet jeśli poszczególne kraje posiadają oddzielne i odmienne systemy ubezpieczeń społecznych, muszą zagwarantować podatnikom wyeliminowanie wszelkich sprzeczności między systemami.

Koordynację systemów ubezpieczeniowych zapewniają dwa rozporządzenia Rady (EWG):

- Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. dotyczące stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób pracujących na własny rachunek oraz do członków ich rodzin, przemieszczających się w granicach Wspólnoty,
- Rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z 21.03.1972 r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71.

Zasadą przyjętą w tym wypadku i uznaną w większości państw członkowskich jest zasada jednego ustawodawstwa. Oznacza ona, że pracownik podlega ubezpieczeniu społecznemu tylko w tym kraju, w którym pracuje, niezależnie od zamieszkiwania na terytorium innego państwa oraz niezależnie od tego, że firma, która go zatrudnia, znajduje się w innym państwie.

Od powyższej zasady istnieją wyjątki. Dotyczą one:

- pracowników tymczasowo oddelegowanych do pracy za granicą,
- pracowników transportu międzynarodowego,
- pracowników pracujących jednocześnie na terenie kilku państw członkowskich,
- osób pracujących na własny rachunek na terenie kilku państw członkowskich.

Jeśli pracodawca decyduje się wydelegować pracownika do pracy za granicą, zanim to uczyni, powinien zwrócić się do oddziału ZUS o wydanie i poświadczenie formularza E 101. Formularz E 101 zawiera dane pracownika i pracodawcy oraz informację o okresie, na jaki jest pracownik delegowany.