Rozpoczynając współpracę z nowym klientem, bądź podpisując kontrakt z przedsiębiorstwem, z którym do tej pory nie współpracowaliśmy warto zasięgnąć nie tylko opinii dotychczasowych kontrahentów przyszłego kooperanta, ale także sprawdzić dostępne rejestry i ewidencje. Praktyka szczegółowej analizy prawnej i ekonomicznej firm oraz kontraktów, które mają być zawierane staje się coraz popularniejsza i zwana jest potocznie due diligence.

W artykule niniejszym prezentujemy możliwości sprawdzenia kontrahenta, które nie wymagają wykazywania interesu prawnego (podstawy prawnej), są więc ogólnodostępne.

Pierwszym etapem naszego badania jest sprawdzenie, czy dana osoba figuruje w ewidencji działalności gospodarczej – jeżeli prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą lub jest wspólnikiem spółki cywilnej, bądź w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – w pozostałych przypadkach, zwłaszcza w przypadku spółek handlowych.

I. Ewidencja działalności gospodarczej

Ewidencja działalności gospodarczej prowadzona jest przez gminę właściwą dla miejsca zamieszkania przedsiębiorcy. W ewidencji działalności gospodarczej gromadzone są m.in. następujące informacje:

1. firma przedsiębiorcy oraz jego numer PESEL;
2. Numer Identyfikacji Podatkowej (NIP);
3. oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu,
4. istnienie lub ustanie małżeńskiej wspólności majątkowej;
5. o umowie spółki cywilnej,
6. o ograniczeniu lub utracie zdolności do czynności prawnych;
7. o ogłoszeniu upadłości,
8. o wszczęciu postępowania naprawczego,
9. o koncesjach i zezwoleniach (art. 30 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Na uwagę zasługują zwłaszcza informacje oznaczone powyżej w pkt 4 – 9, dają one obraz aktualnej sytuacji majątkowej przedsiębiorcy, posiadanych koncesjach i zezwoleniach, zwłaszcza gdy wykonawca zawieranego kontraktu zobowiązany jest posiadać takie uprawnienia.  Istotna jest również informacja o ustaniu albo zmianie małżeńskiej wspólności majątkowej. Wprowadzenie bowiem ustroju rozdzielności majątkowej, skutkować może utrudnieniem ewentualnego postępowania egzekucyjnego przeciwko przedsiębiorcy. W przypadku zaś, gdy kontrahent posiada ustrój małżeńskiej wspólności ustawowej należy pamiętać, iż egzekucja z majątku wspólnego małżonków będzie mogła być prowadzona, tylko jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika (art. 787 k.c.). W sytuacji zatem, gdy wątpimy w wypłacalność kontrahenta lepiej przezornie zaopatrzyć się w oświadczenie jego małżonka, iż zgadza się na zawarcie przedmiotowego kontraktu.

O wydanie zaświadczenia, o treści wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, zwrócić się należy do wydziału prowadzącego ewidencję działalności gospodarczej we właściwym urzędzie gminy, bądź miasta. Wniosek podlega opłacie skarbowej w wysokości 17 zł, którą należy uiścić w kasie urzędu, bądź wpłacić na jego konto. Informacje o treści wpisu możemy otrzymać również ustnie bez opłaty, a także w coraz większej liczbie przypadków sprawdzić na stronie internetowej danego urzędu miasta, bądź gminy.

W skład Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) wchodzą trzy rejestry, w tym rejestr przedsiębiorców i rejestr dłużników niewypłacalnych. Ostatnim rejestrem jest rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej, który nie ma większego znaczenia dla omawianego zagadnienia, tym bardziej, iż wpisane do niego osoby prawne podlegają również wpisowi do rejestru przedsiębiorców, jeżeli wykonują działalność gospodarczą (art. 36 ust. 13 ustawy o KRS).

W rejestrze przedsiębiorców zamieszczane są wszystkie, najważniejsze informacje o podmiotach do niego wpisanych, m.in.:

-          siedzibę i adres, numer NIP i REGON,

-          rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej (zgodny z PKD),

-          wzmiankę o wykonywaniu działalności gospodarczej z innymi podmiotami na podstawie umowy spółki cywilnej,

-          w przypadku wspólników spółki jawnej, członków europejskiego zgrupowania interesów gospodarczych, wspólników spółki partnerskiej, wspólników spółki komandytowej oraz komplementariuszy spółki komandytowo-akcyjnej - informacje o pozostawaniu w związku małżeńskim, zawarciu małżeńskiej umowy majątkowej, powstaniu rozdzielności majątkowej między małżonkami, zaznaczenie ograniczenia zdolności do czynności prawnych, o ile takie istnieje,

-          informacje o wspólnikach spółek osobowych i spółki z o.o.,

-          osoby uprawnione do reprezentowania spółki,

-          w przypadku spółek kapitałowych (spółka z o.o., spółka akcyjna, spółka europejska z siedzibą w Polsce) także wysokość kapitału zakładowego.

Wskazane wiadomości pozwalają nam poznać zarówno profil badanej firmy, jak również jej powiązania kapitałowe z innymi przedsiębiorcami. Ostatnia informacja nabiera znaczenia zwłaszcza, gdy podpisujemy np. umowę sprzedaży nieruchomości o znacznej wartości, a kupująca spółka posiada niski kapitał zakładowy (minimalny kapitał zakładowy w spółce z o.o. oraz spółce komandytowo-akcyjnej wynosi 50.000 zł, a w spółce akcyjnej i spółce europejskiej z siedzibą w Polsce 500.000 zł). W takiej bowiem sytuacji udzielenie kredytu, bądź pożyczki zależeć może od majętności wspólników spółki. Ponadto wspólnicy mogą zabezpieczyć roszczenia kontrahenta np. z tytułu zapłaty ceny, czy chociażby odszkodowania za niewykonanie, bądź niewłaściwe wykonanie umowy. Popularną formą takiego zabezpieczenia jest poręczenie wekslowe na wekslu wystawionym przez spółkę.

Istotne jest także sprawdzenie osób, które uprawnione są do reprezentowania spółki kontrahenta. Umowa podpisana niezgodnie ze sposobem reprezentacji danego podmiotu jest bowiem nieważna (art. 38 w zw. z art. 58 § 1 k.c.).

Dane wspólników spółek osobowych oraz członków organów zarządczych spółek kapitałowych mogą być również pomocne w sytuacji, gdy egzekucja prowadzona przeciwko spółce – dłużniczce okaże się nieskuteczna. W takim bowiem przypadku możliwe jest pociągnięcie do odpowiedzialności ww. osób:

-          subsydiarna odpowiedzialność wspólników spółek osobowych (zob. art. 31 k.s.h., art. 778¹ k.p.c.),

-          odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. za zobowiązania spółki (zob. art. 299 k.s.h.).

Ponadto możliwa jest odpowiedzialność członków organów spółek kapitałowych za szkody wyrządzone z ich winy (zob. art. 300 oraz 490 k.s.h. w zw. z art. 415 k.c.).

Dostęp do rejestru przedsiębiorców jest możliwy na kilka różnych sposobów. Pierwszym jest zapoznanie się ze skrótowym wyciągiem z rejestru zamieszczonym na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości pod adresem www: http://pdi.cors.gov.pl/KRSSED. Wyciąg ten zawiera m.in. dane o: numerze REGON, siedzibie, sposobie reprezentacji oraz osobach wchodzących w skład organu reprezentacji. Kolejnym sposobem jest złożenie wniosku do Centralnej Informacji KRS o wydanie odpisu z rejestru przedsiębiorców. Możliwe jest uzyskanie dwóch rodzajów odpisów:

-          aktualnego – zawierającego bieżące dane zamieszczone w rejestrze,

-          pełnego – zawierającego zarówno dane aktualne, jak i historyczne z podaniem dat kolejnych wpisów.

Dostęp elektroniczny jest bezpłatny, wydanie odpisu aktualnego podlega natomiast opłacie sądowej w wysokości 30 zł, a odpisu pełnego opłacie w wysokości 60 zł. Wniosek należy złożyć na urzędowym formularzu CI KRS-COD, który dostępny jest bezpłatnie w siedzibie sądów rejestrowych oraz na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.

Najlepszym i najpełniejszym sposobem zapoznania się z danymi kontrahenta zawartymi w rejestrze przedsiębiorców jest przejrzenie akt rejestrowych spółki, które są ogólnodostępne (art. 10 ust. 1 ustawy o KRS). W aktach rejestrowych znajdują się dokumenty stanowiące podstawę wpisów w rejestrze. Znajdziemy tam zatem, m.in. umowę spółki, uchwały wspólników, bądź akcjonariuszy, wzory podpisów członków zarządu spółek oraz prokurentów, roczne sprawozdania finansowe, sprawozdania z działalności podmiotu, uchwały o podziale zysku, bądź pokryciu straty oraz podjęte w przedmiocie udzielenia absolutorium członkom organów spółki.

Z perspektywy due diligence najważniejsze pozostają umowa spółki oraz roczne sprawozdania i towarzyszące im uchwały lub opinie biegłych rewidentów. Z umowy spółki prócz sposobu jej reprezentacji wynikać mogą również obostrzenia w zawieraniu umów przejawiające się np. w obowiązku uzyskania uprzedniej zgody wspólników, bądź rady nadzorczej na dokonanie danej czynności, czy zawarcie umowy. Uprzedniej uchwały zgromadzenia wspólników, albo walnego zgromadzenia wymagają przeważnie transakcje dotyczące nieruchomości (zob. art. 228 pkt 4, art. 229, art. 393 pkt 4 k.s.h.). Na marginesie należy dodać, iż niektóre czynności wymagają uchwały wspólników, bądź akcjonariuszy z mocy prawa, tak jest np. w przypadku zbycia i wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego (zob. katalogi zawarte w art. 146, 228, 393 k.s.h.).

Sprawozdanie finansowe, na które składa się bilans, rachunek zysków i strat oraz informacja dodatkowa, obejmująca wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia (art. 45 ust. 2 ustawy o rachunkowości), stanowi źródło wiedzy o majątku i sytuacji finansowej kontrahenta, znajdują się w nim:

-          stany aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy, co pozwala zaobserwować zmianę w stosunku rok do roku,

-          przychody, koszty, zyski i straty oraz obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego za bieżący i poprzedni rok obrotowy,

-          podstawowe informacje dotyczące pracowników i organów jednostki (zob. art. 46-48 ustawy o rachunkowości).

Sprawozdanie z działalności natomiast prezentuje m.in. informacje o zdarzeniach istotnie wpływających na działalność jednostki, jakie nastąpiły w roku obrotowym, a także po jego zakończeniu, do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego, przewidywanym rozwoju jednostki, aktualnej i przewidywanej sytuacji finansowej (zob. art. 49 ustawy o rachunkowości). Z kolei z uchwały podjętej w przedmiocie zysku albo straty za ostatni rok obrotowy dowiemy się na co spółka przeznaczyła zysk, bądź z jakich funduszy zamierza pokryć stratę.

Jak wynika z powyższego ww. dokumenty stanowią odzwierciedlenie uwarunkować ekonomicznych spółki oraz jej planów na kolejny rok obrotowy. Posiadanie takich informacji pozwala bez wątpienia lepiej ocenić ryzyko związane z zawieraną transakcją.

Dostęp do akt rejestrowych spółki możliwy jest w sądzie rejestrowym (Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy KRS) właściwym ze względu na siedzibę spółki. Obecnie istnieje 21 sądów rejestrowych.

Osoby posiadające bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany ważnym certyfikatem kwalifikowanym wystawionym przez podmiot kwalifikowany występujący w rejestrze Narodowego Centrum Certyfikacj mają dostęp do elektronicznego katalogu dokumentów oraz mogą otrzymywać z niego kopie dokumentów, a także poświadczone odpisy, wyciągi, zaświadczenia i informacje z rejestru (art. 8 ust. 3, art. 8a ustawy o KRS).

Jeżeli nieznany numeru KRS kontrahenta, możemy złożyć wniosek o jego ustalenie. Składa go się na formularzu CI KRS-CNR, który podlega opłacie sądowej w wysokości 5 zł.

III. Rejestr Dłużników Niewypłacalnych KRS

Jak była już o tym mowa wyżej Rejestr Dłużników Niewypłacalnych prowadzony jest w ramach Krajowego Rejestru Sądowego (art. 55 i n. ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym).

Aby sprawdzić, czy dana osoba figuruje, bądź nie figuruje w rejestrze należy wniosek do Centralnej Informacji KRS. Wniosek składa się na urzędowym formularzu CI KRS-CDN (Wniosek o wydanie zaświadczenia, że podmiot nie jest wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych), bądź CI KRS-CDT (Wniosek o wydanie zaświadczenia, że podmiot jest wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych). Do wniosku należy dołączyć dowód uiszczenia opłaty w wysokości 15 zł. Jeżeli określona osoba figuruje w rejestrze dłużników niewypłacalnych, celem uzyskania szczegółowych danych, należy złożyć wniosek o wydanie odpisu z rejestru. Składamy go formularzu CI KRS-CDO, uprzednio uiszczając opłatę sądowa: za odpis pełny – 60 zł, aktualny – 30 zł.

W rejestrze prócz danych określających dłużnika i danych o wniosku wpisuje się również podstawę wpisu wraz z sygnaturą akt sprawy upadłościowej lub postępowania o wyjawienie majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym; w sprawie dłużników, którzy nie zaspokoili wierzycieli, oraz w sprawach dłużników, o których mowa w art. 1086 § 4 k.p.c. - oznaczenie tytułu wykonawczego i wierzyciela oraz kwotę wierzytelności - w przypadku wierzytelności pieniężnych lub opis wierzytelności - w przypadku wierzytelności niepieniężnych; w przypadku wierzytelności solidarnych ujawnieniu w rejestrze podlega jedynie wierzyciel wnoszący o dokonanie wpisu z oznaczeniem, że jest to wierzytelność wynikająca z zobowiązania solidarnego (art. 57 ust. 1 ustawy o KRS).

Podobne informacje uzyskać można z rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON, prowadzonego przez urzędy statystyczne. Urzędy udostępniają wyciągi z rejestru podmiotów na indywidualne odpłatne zamówienie (art. 45 ustawy o statystyce publicznej). Z rejestru mogą zostać udostępnione m.in. następujące informacje:

-           nazwa pełna lub skrócona,

-           adres siedziby oraz telefon i fax,

-           forma prawna (podstawowa, szczególna),

-           forma własności,

-           wykonywana działalność, w tym rodzaj przeważającej działalności (PKD),

-           daty: powstania, rozpoczęcia działalności, jej zawieszenia, odwieszenia lub zakończenia,

-           nazwa organu rejestrowego lub ewidencyjnego, nazwa rejestru (ewidencji) i nadany przez ten organ numer.

Sprawdzenie stanu prawnego nieruchomości kontrahenta ważne jest nie tylko w przypadku, gdy ma być ona przedmiotem zawieranej transakcji, ale także gdy zabezpieczeniem kontraktu ma stanowić hipoteka umowna na przedmiotowej nieruchomości.

Znaczenie wpisów w księdze wieczystej wiąże się z wyrażoną w art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Oznacza ona, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe. Innymi słowy jeżeli nabywamy nieruchomość od osoby ujawnionej w księdze wieczystej jako właściciel, transakcja będzie skuteczna, nawet jeżeli dana osoba nie jest właścicielem nieruchomości.

Należy wszakże wskazać, iż rękojmia nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. W złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć (art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy). Rękojmię wyłącza również wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości (art. 8 ustawy).

Z powyższego wynika, iż badanie księgi wieczystej należy rozpocząć od sprawdzenia kto jest właścicielem nieruchomości oraz, czy w poszczególnych działach księgi nie są wpisane ww. wzmianki i ostrzeżenia.

Księga wieczysta zawiera cztery działy, z których:

1. pierwszy obejmuje oznaczenie nieruchomości oraz wpisy praw związanych z jej własnością,
2. drugi obejmuje wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego,
3. trzeci przeznaczony jest na wpisy dotyczące ograniczonych praw rzeczowych, z wyjątkiem hipotek, na wpisy ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością lub użytkowaniem wieczystym oraz na wpisy innych praw i roszczeń, z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek,
4. czwarty przeznaczony jest na wpisy dotyczące hipotek.

W pierwszym dziale księgi znajdziemy zatem takie informacje jak położenie nieruchomości, jej obszar (Dział I-O) oraz informacje o prawach przysługujących związanych z jej własnością, np. o służebnościach gruntowych względem, których przedmiotowa nieruchomość jest nieruchomością władnącą (Dział I-Sp).

Drugi zawiera dane nt. właściciela nieruchomości oraz sposobu nabycia przez niego nieruchomości (np. informacje o sporządzonej w formie aktu notarialnego umowie sprzedaży). Dział ten obejmuje także wpisy dotyczące użytkowania wieczystego nieruchomości, m.in. osobę użytkownika wieczystego, okres użytkowania oraz podstawę jego ustanowienia.

W kolejnym dziale wpisywane są m.in. ograniczone prawa rzeczowe (np. służebności, użytkowanie), a także mogą zostać do niego wpisane takie prawa osobiste i roszczenia jak: roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej sprzedaży nieruchomości, bądź wyodrębnienia lokalu mieszkalnego, prawo najmu lub dzierżawy, prawo odkupu lub pierwokupu, prawo dożywocia, roszczenie wynikające z określenia zarządu lub sposobu korzystania z nieruchomości przez współwłaścicieli lub wieczystych użytkowników, wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczone hipoteką, prawo timesharingu (zob. art. 16 ustawy).

Niezwykle istotny jest dział ostatni, w którym wpisywane są hipoteki obciążające daną nieruchomość. Waga wpisu hipoteki w księdze wieczystej badanej nieruchomości wynika z istoty tego ograniczonego prawa rzeczowego. Zgodnie bowiem z art. 65 ust. 1 omawianej ustawy hipoteka jest prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Kupując, więc nieruchomość obciążoną hipoteką możemy liczyć się z tym, iż wierzyciel, któremu przysługuje to prawo będzie mógł egzekwować swoją należność z zakupionej przez nas nieruchomości. Fakt obciążenia nieruchomości hipoteką może mieć wpływ na cenę sprzedaży, która może być pomniejszona o kwotę zabezpieczoną hipoteką. Nabywca może ponadto zabezpieczyć się przed konsekwencjami niepożądanej egzekucji domagając się od sprzedawcy zabezpieczenia, czy to w formie hipoteki na innej nieruchomości, czy poprzez wystawienie weksla, bądź poddanie się egzekucji w trybie art. 777 pkt 4 k.p.c.

Ilość wpisanych hipotek, a zwłaszcza kwoty, które zabezpieczają, ma istotne znaczenie również w sytuacji, gdy zabezpieczeniem transakcji ma być właśnie ustanowienie hipoteki umownej na nieruchomości kontrahenta. Im większe obciążenie nieruchomości hipotekami, tym mniejsza jest bowiem szansa na skuteczną egzekucję z nieruchomości. Najjaskrawszym przypadkiem jest sytuacja, gdy suma wszystkich hipotek jest wyższa od wartości obciążonej nieruchomości. Wierzyciele hipoteczni, których prawa zostały wpisane ostatnie mogą wtedy nie zostać zaspokojeni. Wynika to z zasady pierwszeństwa zaspokojenia wyrażonej w art. 12 ustawy. Zgodnie z którym o pierwszeństwie ograniczonych praw rzeczowych wpisanych do księgi wieczystej rozstrzyga chwila, od której liczy się skutki dokonanego wpisu. Prawo wpisane wcześniej ma, więc pierwszeństwo zaspokojenia przed prawem wpisanym później. Wyjątki od tej zasady ujęto w przepisach art. 13-15 ustawy.

Wracając natomiast do wspomnianych wyżej wzmianek, posiadają one postać numeru dziennika księgi wieczystej (numer wniosku, którego dotyczy wzmianka) oraz daty i godziny wpłynięcia wniosku. Wzmiankę zamieszcza się w odpowiednim dziale księgi wieczystej niezwłocznie po zarejestrowaniu wniosku. Jest ona natomiast usuwana niezwłocznie po dokonaniu wpisu, bądź po uprawomocnieniu się postanowienia o odmowie dokonania wpisu lub o odrzuceniu wniosku albo o umorzeniu postępowania albo po uprawomocnieniu się zarządzenia o zwrocie wniosku. (zob. art. 626⁷ k.p.c.). Wzmianka nie zawiera zatem szczegółowych informacji o wnioskodawcy, podstawie roszczenia objętego wnioskiem oraz o treści tego roszczenia. Wskazówką czego dana wzmianka może dotyczyć jest natomiast to w jakim dziale została ona zamieszczona. Przykładowo wzmianka wpisana w dziale IV księgi wieczystej tyczyć się będzie hipoteki, a w dziale II zmiany właściciela, bądź użytkownika wieczystego nieruchomości. Szczegółowe informacje nt. wniosku, którego dotyczy dana wzmianka można uzyskać natomiast w sądzie prowadzącym daną księgę wieczystą, co wynika z zasady jawności ksiąg wieczystych (art. 2 ustawy).

Obecnie większość ksiąg wieczystych prowadzona jest już w systemie informatycznym, dzięki czemu dostęp do nich oraz pobieranie odpisów możliwe jest z każdego sądu wieczystoksięgowego (Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych) za pośrednictwem Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. W takich przypadkach, podobnie jak to ma miejsce z odpisami z Krajowego Rejestru Sądowego, możliwe jest pobranie dwóch rodzajów odpisów: zwykłego, który odpowiada odpisowi aktualnemu z KRS oraz zupełnego pełniącego analogiczną rolę jak odpis pełny z KRS. Również opłaty sądowe są podobne, za odpis zwykły zapłacimy 30 zł, a za odpis zupełny 60 zł. Wniosek o wydanie odpisu składa się w sądzie wieczystoksięgowym na formularzu KW-ODPIS. Księgi wieczyste prowadzone w systemie informatycznym mogą być przeglądane w dowolnym sądzie wieczystoksięgowym poprzez stanowiska dostępu do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (tzw. ekspozytury). Dostęp taki jest nieodpłatny, a system pozwala na przeglądanie zarówno treści aktualnej, jak również historycznej danej księgi.

W przypadku ksiąg wieczystych, które nie zostały wprowadzone jeszcze do systemu informatycznego (proces ten nazwany został migracją ksiąg wieczystych) mogą być przeglądane w sądzie wieczystoksięgowym prowadzącym daną księgę. Również do tego sądu należy zwrócić się o sporządzenie odpisu z księgi wieczystej.

Na koniec należy wspomnieć, iż prócz księgi wieczystej sądy wieczystoksięgowe prowadzą akta ksiąg wieczystych, w których składa się dokumenty i pisma dotyczące nieruchomości. Dostęp do akt jest ograniczony i posiadają go tylko osoby posiadające interes prawny oraz notariusze (art. 36¹ ust. 4 ustawy).

Liczymy, że przedstawione w niniejszym artykule informacje o sposobach analizy sytuacji prawnej i ekonomicznej kontrahentów ułatwią podejmowanie trudnych decyzji biznesowych oraz zminimalizują zagrożenia związane z zawieraną transakcją, bądź podejmowaną współpracą gospodarczą. Lepiej bowiem uprzednio przeznaczyć nieznaczną kwotę na zbadanie klienta, niż stracić później nakłady poczynione na inwestycję w wyniku jego nierzetelności.