Przewodnik urlopowy część czwarta to przede wszystkim porady na temat udzielania urlopów: zaliczkowego, awansem, na część dnia pracy, uzupełniającego i związanych z tym prawnych regulacji. Wiedza na ten temat może tylko pomóc.
1. Urlop zaliczkowy – niedozwolony!
Udzielając pracownikom urlopów trzeba pamiętać o generalnej zasadzie - możliwe jest dysponowanie tylko i wyłącznie urlopem, do którego pracownik nabył już prawo! Czyli pracownikowi, nawet na jego wniosek, nie można udzielić urlopu należnego za przyszły rok.
Przykładowo:
Pracownik wykorzystał już cały urlop wypoczynkowy za 2008 r. Jednak do końca roku potrzebuje wziąć jeszcze kilka dni urlopu. W takim przypadku - nawet za zgodą pracodawcy - nie jest prawnie możliwe wykorzystanie przez pracownika „zaliczkowo” urlopu wypoczynkowego za 2009 r.
Tylko młodociani mogą dostać urlop awansem
Możliwość „zaliczkowego” udzielania urlopu wypoczynkowego przewidziano natomiast w stosunku do pracowników młodocianych. Mimo, iż nie nabyli oni prawa do urlopu wypoczynkowego, można, na ich wniosek, udzielić im wolnego w okresie ferii szkolnych.
2. Urlop na część dnia pracy – wyjątkowo
Jeśli pracownik pracuje różną liczbę godzin w różnych dniach, to może się zdarzyć, że po wykorzystaniu większości puli urlopu zostaje mu jeszcze kilka godzin niewykorzystanego urlopu, które nie wystarczają na pełną dniówkę. W takim przypadku możliwe jest udzielenie mu urlopu na część dnia pracy.
Przykładowo:
Pracownik zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy posiadający 20 dni urlopu pracuje zwykle na 12-godzinne zmiany. Jeśli złoży wniosek o 13 dni urlopu, z puli godzinowej ubędzie mu 156 godzin. Pozostałe 4 godziny pracownik może wykorzystać biorąc 1/3 dnia urlopu przy dniówce 12-godzinnej.
Przy udzielaniu urlopu na część dnia pracy przepisy nie rozstrzygają sposobu jego wykorzystywania, co oznacza, że może to być zarówno na początku, jak i na końcu dnia pracy. Tak więc, pracownik może rozpocząć pracę później wskutek wykorzystania kilku godzin urlopu lub wyjść z niej po kilku przepracowanych godzinach.
3. Uważaj na urlop uzupełniający!
Pracodawca powinien monitorować staż urlopowy pracowników, którzy legitymują się niższym (tj. 20-dniowym) wymiarem urlopu. Prędzej czy później, w trakcie roku kalendarzowego, osiągną oni 10-letni staż pracy i w związku z tym ich wymiar urlopu w trakcie roku wzrośnie do 26 dni roboczych. W takiej sytuacji trzeba pamiętać, by udzielić pracownikowi tzw. urlopu uzupełniającego, tj. brakujących 6 dni.
Przykładowo:
Absolwent wyższej uczelni podjął po raz pierwszy pracę zawodową 21 sierpnia 2006 r. i pracuje nieprzerwanie do chwili obecnej. W takiej sytuacji 21 sierpnia 2008 r. pracownikowi upłynie 2-letni staż pracy, który łącznie z wliczeniem okresu studiów (8 lat) daje 10-letni staż do urlopu. W związku z tym od tej daty przysługujący pracownikowi wymiar urlopu w roku kalendarzowym wzrośnie do 26 dni roboczych. Gdyby zaś pracownik wykorzystał przed 21 sierpnia 2008 r. pełne przysługujące mu 20 dni urlopu 21 sierpnia 2008 r. nabyłby prawo do urlopu uzupełniającego w wymiarze 6 dni roboczych.
4. Jeśli pracownik nabył wyższy wymiar i odchodzi
Jeśli wyższy wymiar urlopu pracownik nabędzie u pracodawcy w trakcie zatrudnienia trwającego kilka miesięcy, wówczas trzeba będzie ustalić proporcję urlopową z nowego - wyższego wymiaru urlopu. Obowiązuje w tym przypadku zasada, że wymiar proporcjonalnego urlopu w roku, w którym pracownik nabywa u pracodawcy urlop w wyższym wymiarze oblicza się uwzględniając wyższy wymiar.
Przykładowo:
Pracownik rozpoczął pracę w czerwcu 2008 r. W sierpniu minęło mu 10 lat pracy. We wrześniu umowa o pracę rozwiązała się. W takim przypadku, jego urlop oblicza się następująco:
» 20 dni + 6 dni = 26 dni,
» 26 dni x 4/12 = 8,67, po zaokrągleniu 9 dni.
Podstawa prawna » art. 152, art. 153, art. 154 § 2, art. 1542 § 1, art. 1542 § 4, art. 1551 § 1, art. 1552 § 1, art. 158, art. 168, art. 171, art. 205 §3 Kodeksu pracy,
» art. 15 ust. 2, art. 19 ust. 1, art. 66 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776, ze zm.), » § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14).
