Coraz częściej na polskim rynku pracy pojawiają się obywatele państw sąsiadujących z Polską. Ostatnimi czasy pojawiły się kontrowersje dotyczące zatrudnienia cudzoziemca na podstawie Karty Polaka.

Na wstępie należy zaznaczyć ze szczególną stanowczością, że Karta Polaka nie jest równoznaczna z nadaniem obywatelstwa polskiego. Może być przyznana tylko osobie, która deklaruje przynależność do narodu polskiego i spełnia wszystkie następujące warunki:

 - wykazuje swój związek z polskością poprzez znajomość języka polskiego w zakresie podstawowym, który uważa za język ojczysty, oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji i zwyczajów;

 - w obecności konsula Rzeczypospolitej Polskiej złożyła pisemną deklarację przynależności do Narodu Polskiego;

 - wykazała, że co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej lub posiadało obywatelstwo polskie, albo przedstawi zaświadczenie organizacji polskiej lub polonijnej działającej na terenie jednego z państw, potwierdzające aktywne zaangażowanie w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej przez okres, co najmniej ostatnich trzech lat.

Podstawę prawną dla Karty Polaka stanowi Ustawa o Karcie Polaka (Dz. U z 2007 r. Nr 180 poz. 1280). Nie normuje ona jednak wszystkich spraw związanych z zatrudnieniem osoby posiadającej Kartę. Sama ustawa nie rozwiązuje m.in. odprowadzania podatków z pracy w Polsce oraz składki na ubezpieczenia społeczne. Ustawa odwołuje się jednak do innych aktów normatywnych. I tak odpowiedzi na pytania dotyczące składek i podatków należy szukać w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Karta Polaka nie zawiera przepisów mówiących bezpośrednio o zatrudnieniu jej posiadacza. Pracodawcom rozeznanie w przepisach dotyczących zatrudnienia na podstawie Karty Polaka sprawia wiele trudności. Sprawę dodatkowo komplikuje brak wiedzy o regulacjach kraju, z którego pochodzi dana osoba. Każda sprawa związana z zatrudnieniem wymaga zatem osobnej analizy objętej indywidualnym przypadkiem.

Posiadanie Karty łączy się z przyznaniem pewnych nieusuwalnych praw. Są to:

 - prawo do wizy pobytowej długoterminowej uprawniającej do wielokrotnego przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej;
 - podejmowanie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej legalnej pracy bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę;
 - podejmowanie działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy;
 - prawo do korzystania z bezpłatnego systemu oświaty;
 - prawo do korzystania w stanach nagłych z bezpłatnej opieki zdrowotnej na takich samych zasadach jak obywatele polscy;
 - zwiedzanie bezpłatne muzeów w Polsce;
 - prawo poza kolejnością do ubiegania się o środki finansowe z budżetu państwa polskiego lub z budżetu samorządów gmin w Polsce przeznaczone na wspieranie Polaków za granicą.