Aby uruchomić własną prywatną szkołę, trzeba uzyskać wpis do specjalnej ewidencji. Jeśli miałaby być to szkoła publiczna, musimy natomiast otrzymać zezwolenie. Procedury są przejrzyste, ale nieco biurokratyczne. Nasza placówka może przynieść dochód, ale nie każdy może taki biznes otworzyć.

W niniejszym artykule przedstawimy opis zakładania zwykłych szkół (bez np. artystycznych, sportowych) i procedury dla zakładających je osób fizycznych i prawych (ale nie jednostek samorządów terytorialnych, np. powiatów, gmin).

Szczegółowe informacje o zakładaniu szkół zawiera przede wszystkim ustawa o systemie oświaty (DzU z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz rozporządzenia wydane na jej podstawie.

Od czasu reformy oświaty, polskie szkoły dzielą się na publiczne i niepubliczne. Art. 82a ustęp 1 uso (ustawy o systemie oświaty) mówi wyraźnie, że prowadzenie szkoły nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej. Dzięki temu omijamy skomplikowaną procedurę, jaka ma miejsce w przypadku zakładania własnej firmy. Osobę zakładającą własną szkołę nadal jednak nazywamy przedsiębiorcą.

Ustawa ogranicza krąg podmiotów, które mogą założyć zarówno szkołę publiczną, jak i niepubliczną. Mówi ona tylko o osobach fizycznych i prawnych. Oznacza to, że na założenie szkoły nie ma co liczyć jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej (np. spółka osobowa prawa handlowego). Odpowiedzialność za szkołę bierze zawsze organ prowadzący ją.

Gdy już zdecydujemy jaką chcemy założyć (publiczną/niepubliczną), wybieramy typ naszej szkoły spośród następujących:

• sześcioletnia szkoła podstawowa,
• trzyletnie gimnazjum,
• szkoły ponadgimnazjalne.

Art. 8 uso mówi jednak, że szkoła podstawowa i gimnazjum mogą być tylko szkołami publicznymi lub niepublicznymi o uprawnieniach szkoły publicznej. Nie możemy więc założyć np. całkowicie prywatnego gimnazjum.

W przypadku szkół średnich (ponadgimnazjalnych), rozgałęziają się one na wiele mniejszych:

• zasadnicze szkoły zawodowe o okresie nauczania nie krótszym niż dwa lata i nie dłuższym niż trzy lata (kończą się egzaminem i wystawieniem dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe),
• trzyletnie licea ogólnokształcące (po ukończeniu których można przystąpić do matury i otrzymać świadectwo dojrzałości),
• trzyletnie licea profilowane kształcące w profilach kształcenia ogólnozawodowego (również pozwalające zdawać egzamin maturalny i otrzymać świadectwo dojrzałości),
  
• czteroletnie technika (po ich ukończeniu absolwent uzyskuje dyplom potwierdzający jego kwalifikacje zawodowe, a także umożliwiający uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu matury),
• dwuletnie uzupełniające licea ogólnokształcące dla absolwentów zasadniczych szkół zawodowych (ich ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego),
• trzyletnie technika uzupełniające dla absolwentów zasadniczych szkół zawodowych (ukończenie jest równoznaczne z uzyskaniem dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także można uzyskać świadectwo dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego),
• szkoły policealne o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku (ich ukończenie umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu),
• trzyletnie szkoły specjalne (po ich ukończeniu dostaje się świadectwo potwierdzające przysposobienie do pracy).

Należy wiedzieć, że w trakcie działania szkoły możemy ją przekształcić w inny typ.

Zdobywanie uprawnień szkoły publicznej

Wiele korzyści prywatnym przedsiębiorcom przynosi tytuł placówki niepublicznej z uprawnieniami szkoły publicznej. Jak więc zdobyć takie uprawnienie?

Art. 7 ust. 3 uso narzuca kilka warunków. Taką placówką może być szkoła, która:

• realizuje programu nauczania takie jak szkoła publiczna,
• realizuje zajęcia edukacyjne w cyklu nie krótszym niż łączny wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych określony w ramowym planie nauczania szkoły publicznej danego typu,
• stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów takie, jakich wymaga się od szkół publicznych (z wyjątkiem egzaminów wstępnych),
• prowadzi dokumentację przebiegu nauczania ustaloną dla szkół publicznych,
• kształci w zawodach (w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe) albo w profilach (w przypadku liceum profilowanego) wymaganych prawem,
• zatrudnia nauczycieli posiadających kwalifikacje określone dla nauczycieli szkół publicznych.

Powyższe wytyczne prawne mogą być jednak pominięte, gdyż minister właściwy od edukacji i wychowania może nadać uprawnienia szkoły publicznej instytucji niespełniającej takich warunków. Taka sytuacja może mieć miejsce szczególnie wtedy, gdy – wedle art. 86 uso – minister uzna taką szkołę za eksperymentalną.