Inwentaryzacja to szereg czynności, których celem jest ustalenie rzeczywistego stanu aktywów i pasywów jednostki na określony moment (dzień) i porównanie tego stanu ze stanem księgowym oraz ustalenie i wyjaśnienie różnic ujawnionych w czasie porównania, a także rozliczenie osób odpowiedzialnych za powierzone im mienie. Istotnym elementem inwentaryzacji jest ocena stanu i przydatności inwentaryzowanych składników majątku w celu ich ewentualnego przeznaczenia do kasacji.

Wyróżnia się kilka rodzajów przeprowadzanych inwentaryzacji:

 - inwentaryzacja środków pieniężnych (z wyjątkiem zgromadzonych na rachunkach bankowych), akcji, obligacji, bonów i innych papierów wartościowych, rzeczowych składników majątku obrotowego, środków trwałych oraz maszyn i urządzeń objętych inwestycją już rozpoczętą.

 - inwentaryzacja środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, należności, pożyczek i zobowiązań oraz powierzonych kontrahentom własnych składników majątkowych.

 - inwentaryzacja gruntów i trudno dostępnych oglądowi środków trwałych, należności spornych i wątpliwych, a w bankach również zagrożonych, należności i zobowiązań wobec pracowników, z tytułów publicznoprawnych, a także innych nie wymienionych wyżej składników aktywów i pasywów.

Inwentaryzacją objęte są również znajdujące się w jednostce składniki majątkowe dwojakiego rodzaju. Pierwsze to te ujęte wyłącznie w ewidencji ilościowej, a drugie to te będące własnością innych jednostek.

Obowiązek obejmowania inwentaryzacją powyższych składników majątkowych nie dotyczy jednostek świadczących:
 - usługi pocztowe,
 - transportowe,
 - spedycyjne,
 - składowania.