Zgodnie z kodeksem pracy, istnieje możliwość zawarcia umowy o zakazie konkurencji pomiędzy pracodawcą a pracownikiem, w sytuacji, gdy pracownik ma dostęp do ważnych z punktu widzenia pracodawcy informacji. Umowa taka powinna spełniać dwa warunki – być zawarta na czas ściśle określony oraz określać wysokość odszkodowania należnego pracownikowi.

W przypadku naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji, pracodawca może ubiegać się o odszkodowanie, na podstawie art. 471 kodeksu cywilnego, jednak aby odszkodowanie zostało zasądzone musi on wykazać: bezprawność czynu pracownika (podjęcia działalności konkurencyjnej), poniesioną szkodę wraz z jej wysokością oraz związek przyczynowy między zachowaniem pracownika a poniesioną szkodą. Wykazanie wysokości poniesionej szkody jest często trudne, dlatego bardziej opłacalne dla pracodawcy jest dodanie do umowy o zakazie konkurencji klauzuli pod postacią kary umownej (jest to ściśle określona kwota jaką pracownik zobowiązuje się zapłacić w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego).

Jakie korzyści płyną z zastosowania tej klauzuli?
Po pierwsze, pracodawca nie będzie musiał wykazywać przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej oraz wysokości poniesionej szkody. Aby pracodawca otrzymał zastrzeżoną sumę wystarczy naruszenie przez pracownika zakazu konkurencji.
Po drugie, pracodawcy kara umowna będzie przysługiwała w zastrzeżonej wysokości niezależnie od faktycznie poniesionej straty ( nawet w przypadku, gdy straty w ogóle nie było), a w przypadku poniesienia znacznej szkody, zastrzeżenie kary umownej nie wyklucza możliwości dochodzenia przez pracodawcę odszkodowania uzupełniającego (w przypadku gdy strony zastrzegły taką możliwość.

Wysokość kary umownej nie może być określona w sposób nazbyt wygórowany, jednocześnie powinna uwzględniać zasadę ryzyka podmiotu zatrudniającego oraz zasadę ograniczonej odpowiedzialności materialnej pracownika. W przypadku, gdy kara umowna zastrzeżona w umowie o zakazie konkurencji okaże się wygórowana i znacznie odbiegająca od wysokości rzeczywiście poniesionej przez pracodawcę szkody pracownik może złożyć wniosek do sądu rozstrzygającego spór o zmniejszenie jej wysokości

Należy pamiętać, że zapis o karze umownej może dotyczyć tylko i wyłącznie zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy