Zawieszenie lub wyrejestrowanie płatnika składek

Tryb postępowania dla osób prawnych lub jednostek nieposiadających osobowości prawnej, osób fizycznych będących płatnikami składek za inne osoby, osób fizycznych prowadzących pozarolniczą działalność, osób opłacających składki na własne ubezpieczenia (obowiązkowo lub dobrowolnie) w sytuacji zawieszenia lub zaprzestania prowadzenia działalności lub wyrejestrowania płatnika składek w związku z ustaniem obowiązku ubezpieczeń.

1. Osoby fizyczne działające na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej




• zawieszające wykonywanie pozarolniczej działalności jednoosobowo albo w formie spółki cywilnej są wyrejestrowywane, jako płatnicy składek przez ZUS na podstawie informacji o dacie zawieszenia działalności przekazywanej z organu ewidencyjnego. Wniosek o wpis informacji o zawieszeniu działalności jest składany na formularzu EDG-1 - wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej - wniosek o wpis informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej.


Formularz EDG-1 należy złożyć w organie ewidencyjnym (gminie). ZUS na podstawie otrzymanej z organu ewidencyjnego informacji o zawieszeniu działalności przez przedsiębiorcę sporządzi z urzędu formularz:



• ZUS ZWPA - wyrejestrowanie płatnika składek, z wyłączeniem sytuacji, gdy płatnik nadal zatrudnia osoby w zakresie dopuszczalnym przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, za które ma obowiązek składania dokumentów ubezpieczeniowych (np. zleceniobiorców).


• ZWUA - wyrejestrowanie z ubezpieczeń osoby prowadzącej działalność gospodarczą oraz wyrejestrowanie z ubezpieczeń osób współpracujących.


• ZUS ZCNA - wyrejestrowanie członków rodziny osoby ubezpieczonej - osoby prowadzącej działalność gospodarczą oraz osoby współpracującej.



UWAGA:

Przedsiębiorca może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od jednego miesiąca do 24 miesięcy. Uprawnienie to dotyczy jednak tylko przedsiębiorców niezatrudniających pracowników w rozumieniu Kodeksu Pracy.

W przypadku, gdy do Zakładu wpłynie z organu ewidencyjnego informacja o zawieszeniu wykonywania działalności przez przedsiębiorcę, a ZUS stwierdzi, iż dany płatnik nie wyrejestrował z ubezpieczeń osób będących pracownikami w rozumieniu Kodeksu Pracy zostanie wszczęte postępowanie wyjaśniające z organem ewidencyjnym. Będzie miało ono na celu ustalenie, czy faktycznie nastąpiło zawieszenie działalności.

Jeżeli działalność wykonywana jest w formie spółki cywilnej, jej zawieszenie jest skuteczne pod warunkiem zawieszenia działalności przez wszystkich wspólników. Nie jest, więc możliwe zawieszenie działalności jednego ze wspólników, gdy spółka w dalszym ciągu będzie prowadziła działalność.

Zakład powiadomi płatnika składek odrębnym pismem o sporządzonych przez ZUS dokumentach w związku z zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej.

Ponadto płatnicy Ci mają obowiązek w ciągu 7 dni od daty ustania obowiązku ubezpieczeń wyrejestrować w ZUS osoby zatrudnione z odpowiednich ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA.


• zaprzestające wykonywanie pozarolniczej działalności jednoosobowo albo w formie spółki cywilnej dokonują wyrejestrowania płatnika składek za pośrednictwem formularza:



• EDG-1 - wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej - zawiadomienie o zaprzestaniu działalności gospodarczej.
  Formularz EDG-1 należy złożyć w organie ewidencyjnym (gminie). ZUS na podstawie otrzymanej z organu ewidencyjnego informacji o zaprzestaniu prowadzenia działalności przez przedsiębiorcę sporządzi z urzędu formularz:
• ZUS ZWPA - wyrejestrowanie płatnika składek.

UWAGA:

Płatnicy składek zaprzestający wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej mają obowiązek w ciągu 7 dni od daty ustania obowiązku ubezpieczeń wyrejestrować w ZUS siebie, osoby zatrudnione i osoby współpracujące z odpowiednich ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA.
Ponadto mają oni obowiązek wyrejestrować na formularzu ZUS ZCNA członków rodziny osoby ubezpieczonej zgłoszonych dla celów ubezpieczenia zdrowotnego.



2. Osoby fizyczne nie prowadzące pozarolniczej działalności będące płatnikami składek za inne osoby dokonują wyrejestrowania płatnika składek na formularzu:


ZUS ZWPA - wyrejestrowanie płatnika składek.

Formularz ZUS ZWPA należy przekazać do ZUS poprzez przekaz elektroniczny w formie dokumentu elektronicznego (opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu) albo w formie papierowej bezpośrednio w terenowej jednostce ZUS właściwej ze względu na adres zamieszkania płatnika składek lub za pomocą poczty.

Forma papierowa oznacza oryginalny formularz dostępny do pobrania w każdej jednostce ZUS, wydruk z aktualnego programu udostępnionego przez Zakład lub wydruk ze strony internetowej Zakładu www.zus.pl.

Ponadto płatnicy Ci mają obowiązek w ciągu 7 dni od daty ustania obowiązku ubezpieczeń wyrejestrować w ZUS na formularzu ZUS ZWUA wszystkie osoby zatrudnione i podlegające z tego tytułu ubezpieczeniom.


3. Twórcy, artyści, osoby prowadzące działalność w zakresie wolnego zawodu, osoby prowadzące niepubliczne szkoły, placówki lub ich zespół, na podstawie przepisów o systemie oświaty podlegający ubezpieczeniom na zasadach osób prowadzących pozarolniczą działalność dokonują wyrejestrowania płatnika składek na formularzu:

ZUS ZWPA - wyrejestrowanie płatnika składek.

Formularz ZUS ZWPA należy przekazać do ZUS poprzez przekaz elektroniczny w formie dokumentu elektronicznego (opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu) albo w formie papierowej bezpośrednio w terenowej jednostce ZUS właściwej ze względu na adres zamieszkania płatnika składek lub za pomocą poczty.

Forma papierowa oznacza oryginalny formularz dostępny do pobrania w każdej jednostce ZUS, wydruk z aktualnego programu udostępnionego przez Zakład lub wydruk ze strony internetowej Zakładu www.zus.pl.

Ponadto płatnicy Ci mają obowiązek w ciągu 7 dni od daty ustania obowiązku ubezpieczeń wyrejestrować w ZUS siebie oraz osoby zatrudnione z odpowiednich ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA.


4. Spółki komandytowe, jawne, partnerskie i jednoosobowe spółki z o.o. będące płatnikiem składek za osoby ubezpieczone (np. pracowników, zleceniobiorców, członków rady nadzorczej) zawieszające lub zamykające działalność spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym zobowiązane są do złożenia formularza:

ZUS ZWPA - wyrejestrowanie płatnika składek.

Formularz ZUS ZWPA dostępny jest do wypełnienia w Sądach rejestrowych za pośrednictwem, których może zostać przekazany do terenowej jednostki ZUS właściwej ze względu na adres siedziby płatnika składek.

Płatnicy mogą ten dokument przekazać samodzielnie (bez pośrednictwa sądu) poprzez przekaz elektroniczny w formie dokumentu elektronicznego (opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu) albo w formie papierowej bezpośrednio w terenowej jednostce ZUS właściwej ze względu na adres siedziby płatnika składek lub za pomocą poczty.

Ponadto płatnicy Ci mają obowiązek w ciągu 7 dni od daty ustania obowiązku ubezpieczeń wyrejestrować w ZUS osoby zatrudnione z odpowiednich ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA.


5. Wspólnicy spółek komandytowych, jawnych, partnerskich i jednoosobowych spółek z o. o. pełniący funkcję płatnika składek na własne ubezpieczenia, którzy w związku z zawieszeniem lub zamknięciem działalności spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym zobowiązani są do złożenia formularza:

ZUS ZWPA - wyrejestrowanie płatnika składek - w odniesieniu do wspólników spółek zobowiązanych do samodzielnego opłacania składek na własne ubezpieczenia.

Formularz ZUS ZWPA dostępny jest do wypełnienia w Sądach rejestrowych za pośrednictwem, których może zostać przekazany do terenowej jednostki ZUS właściwej ze względu na adres siedziby płatnika składek.

Płatnicy mogą ten dokument przekazać samodzielnie (bez pośrednictwa sądu) poprzez przekaz elektroniczny w formie dokumentu elektronicznego (opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu) albo w formie papierowej bezpośrednio w terenowej jednostce ZUS właściwej ze względu na adres siedziby płatnika składek lub za pomocą poczty.

Ponadto płatnicy Ci mają obowiązek złożyć formularz ZUS ZWUA wyrejestrowujący ich z ubezpieczeń.


6. Osoby dokonujące zgłoszenie płatnika składek łącznie ze zgłoszeniem do ubezpieczeń społecznych i/lub do ubezpieczenia zdrowotnego, którzy sami opłacają składki na własne ubezpieczenie:




• duchowni,


• małżonkowie pracowników skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, w stałych przedstawicielstwach przy Organizacji Narodów Zjednoczonych i w innych miejscach specjalnych za granicą, w instytucjach, ośrodkach informacji i kultury za granicą,


• osoby, które z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,


• obywatele polscy wykonujący pracę za granicą w podmiotach zagranicznych oraz obywatele polscy wykonujący pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa,


• studenci oraz uczestnicy studiów doktoranckich nie podlegający ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu,


• kontynuujący ubezpieczenia emerytalne i rentowe,


• wnioskodawcy odbywający na podstawie nieodpłatnych umów cywilno-prawnych staż adaptacyjny w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności - w rozumieniu przepisów o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej,


• podlegający dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu,


• pracownicy najemni, którzy na podstawie umowy zawartej z pracodawcą zagranicznym przejęli obowiązki płatnika składek (tj. pracownicy lub osoby wykonujące umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług, opłacające składki na własne ubezpieczenia w przypadku określonym w art. 109 rozporządzenia nr 574/72/EWG z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 74 z 27 marca 1972 r. z późn. zm.),



dokonują wyrejestrowania płatnika składek na formularzu:

ZUS ZWPA - wyrejestrowanie płatnika składek.

Formularz ZUS ZWPA należy przekazać do ZUS poprzez przekaz elektroniczny w formie dokumentu elektronicznego (opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu) albo w formie papierowej bezpośrednio w terenowej jednostce ZUS lub za pomocą poczty.

Forma papierowa oznacza oryginalny formularz dostępny do pobrania w każdej jednostce ZUS, wydruk z aktualnego programu udostępnionego przez Zakład lub wydruk ze strony internetowej Zakładu www.zus.pl.

Ponadto osoby te zobowiązane są do złożenia formularza ZUS ZWUA - wyrejestrowanie z ubezpieczeń.

Terminy:
Jeżeli płatnik składek zakończył prowadzenie działalności i dokonał wszelkich rozliczeń związanych z jej prowadzeniem (m.in. wyrejestrował wszystkich ubezpieczonych oraz rozliczył składki od wypłaconych im należności stanowiących podstawę wymiaru składek), musi złożyć zgłoszenie wyrejestrowania na druku ZUS ZWPA. Powinien to zrobić w terminie 14 dni od daty zakończenia działalności.

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm).

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz. U. Nr 186, poz. 1444).

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity - Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.).