Zakładamy spółkę z o.o.

 

Spółka z o.o. nadaje się do prowadzenia działalności gospodarczej osobiście przez wspólników, podobnie jak w spółkach osobowych. Bieżący zarząd spółki może być przekazany również osobom spoza grona wspólników, którzy w takim przypadku sprawować będą jedynie funkcje nadzorcze i rozliczeniowe. Spółka z o.o. może zostać utworzona ponadto w każdym innym celu prawnie dozwolonym, spółka ta, więc nie musi prowadzić działalności gospodarczej.

Spółka z o.o. – jako spółka kapitałowa – posiada osobowość prawną, jest odrębnym od jej wspólników podmiotem praw i obowiązków. Posiada zdolność prawną, zdolność do czynności prawnych oraz zdolność sądową, spółka może zatem we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.

Cechami charakterystycznymi spółki wynikającymi natomiast z przymiotu osobowości prawnej są: ponoszenie odpowiedzialności za swoje zobowiązania całym swoim majątkiem, za zobowiązania nie ponoszą zaś odpowiedzialności wspólnicy spółki, ponadto spółka działa przez swoje organy (art. 37 k.c.).
 

Na podstawie powyższego stwierdzić można, iż w spółce z o.o. główną rolę odgrywa wniesiony do niej kapitał, który stanowi podstawę jej samodzielnej działalności oraz prawnej i gospodarczej egzystencji. Spółka działa odrębnie od swoich wspólników przy pomocy jej struktur organizacyjnych, dopuszczalne jest wręcz, aby spółka posiadała tylko jednego wspólnika. Odmiennie sytuacja wygląda w spółkach osobowych, gdzie niezbędne jest występowanie przynajmniej dwóch wspólników, którzy dodatkowo ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Obligatoryjnie spółka z o.o. musi posiadać organy. W każdym przypadku zarząd oraz zgromadzenie wspólników, a w niektórych wypadkach także radę nadzorczą, bądź komisję rewizyjną. Gdy organ ten nie jest obligatoryjny, może on zostać powołany wolą wspólników w umowie spółki.

Jak już była o tym mowa, wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki, poza możliwością utraty wkładów wniesionych przez nich celem pokrycia kapitału zakładowego. Dziać się tak będzie, gdy spółka ogłosi upadłość obejmującą likwidację majątku. Brak jest natomiast odpowiedzialności za bieżące zobowiązania spółki, zarówno subsydiarnej, jak i solidarnej. Za zobowiązania te w określonych warunkach odpowiadać będą natomiast członkowie zarządu spółki.

Wspólnicy spółki mogą również prowadzić działalność konkurencyjną, a także zawierać umowy i przystępować do innych spółek osobowych, bądź kapitałowych. Ograniczenia w tym przedmiocie mogą dotyczyć wszakże członków zarządu, także gdy są nimi wspólnicy.

 

 

Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymaga się:

1)      zawarcia umowy spółki,

2)      wniesienia przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej, także wniesienia nadwyżki,

3)      powołania zarządu,

4)      ustanowienia rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki,

5)      wpisu do rejestru.

 

Umowa spółki z o.o. musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem jej nieważności. Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna określać: firmę i siedzibę spółki, przedmiot działalności spółki, wysokość kapitału zakładowego, czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników, czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony. Część z tych elementów została omówiona w poprzednim artykule „Zakładamy spółkę jawną”. W tym miejscu omówione zostaną pozostałe składniki umowy.

 

Kapitał zakładowy i udziały

 

Kapitał zakładowy stanowi formę obowiązkowego wkładu wspólników do spółki będącej prawno-ekonomicznym zabezpieczeniem jej bytu. Jest to majątek spółki, który zobowiązana jest ona utrzymywać bez możliwości podziału pomiędzy wspólników w interesie jej kontrahentów. Kapitał zakładowy w spółce z o.o. dzieli się na udziały o równej albo nierównej wartości nominalnej. Udziały mogą być o równej albo nierównej wartości nominalnej, z tym że, gdy wspólnikom może przysługiwać więcej niż jeden udział, wszystkie udziały muszą być równe i niepodzielne.

 

W spółce z o.o. minimalna wysokość kapitału zakładowego – począwszy od 8 stycznia 2009 roku – może wynosić 5.000 zł. Minimalna wysokość udziału nie może być natomiast mniejsza niż 50 zł. Stąd przy zachowaniu obu minimalnych wartości, kapitał zakładowy spółki z o.o. będzie dzielił się na 100 udziałów po 50 zł każdy.

Kapitał zakładowy w czasie dalszego istnienia spółki może być podwyższany oraz obniżany, z zastrzeżeniem, iż nie może zostać obniżony poniżej wysokości minimalnej. Zmiany kapitału zakładowego wpływają na ilość udziałów. Iloczyn udziałów i ich nominalnej wartości musi, bowiem odpowiadać zadeklarowanej w umowie spółki wysokości kapitału zakładowego.

Udziały mogą być obejmowane powyżej ich wartości nominalnej. Przykładowo wartość nominalna udziału wynosi 50 zł, a wspólnik obejmuje każdy udział za kwotę 100 zł. W takim przypadku nadwyżkę nad wartością nominalną przelewa się do kapitału zapasowego spółki.

Objęcie udziałów może nastąpić zarówno za wkłady pieniężne, jak również za wkład niepieniężny (aport). Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być jedynie prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. Ponadto w spółce z o.o. wkłady na pokrycie całości kapitału zakładowego należy wnieść niezwłocznie po zawarciu umowy spółki, co potwierdzają członkowie zarządu w specjalnie złożonym oświadczeniu.

 

Organy spółki

 

Każda spółka z o.o. musi posiadać zarząd oraz zgromadzenie wspólników. Spółki, które posiadają ponad 25 wspólników oraz kapitał zakładowy o wysokości powyżej 500.000 zł muszą również posiadać radę nadzorczą, albo komisję rewizyjną.

 

Zarząd spółki może zostać powołany spośród wspólników spółki, bądź z osób nie będących jej wspólnikami. Wszyscy członkowie zarządu mogą nie być jednocześnie wspólnikami spółki. Zarząd może składać się z jednego, bądź większej liczby członków, których powołuje się na określoną kadencję.

Jeżeli w umowie spółki nie określono dłuższej kadencji, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu.  W przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Członek zarządu może być w każdym czasie odwołany ze swojej funkcji uchwałą wspólników. Jego mandat wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu.

Co ważne, członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem spółki kapitałowej może być tylko osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, która nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnego oraz w art. 585, art. 587, art. 590 i w art. 591 ustawy, a nie upłynęło jeszcze pięć lat od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego.

 

Zgromadzenie wspólników tworzą wszyscy wspólnicy spółki. Na zgromadzeniu wspólników podejmowane są, co do zasady, uchwały wspólników. Wyjątkami w tym przedmiocie jest podejmowanie uchwał w ten sposób, że wszyscy wspólnicy wyrażają na piśmie zgodę na postanowienie, które ma być powzięte, albo na głosowanie pisemne.

 

Zgromadzenie może być zwyczajne oraz nadzwyczajne. Zwyczajne zgromadzenie wspólników powinno odbyć się w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. Przedmiotem obrad zwyczajnego zgromadzenia wspólników powinno być rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy, powzięcie uchwały o podziale zysku albo pokryciu straty, jeżeli zgodnie z art. 191 § 2 k.s.h. sprawy te nie zostały wyłączone spod kompetencji zgromadzenia wspólników oraz udzielenie członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się w przypadkach określonych w kodeksie lub umowie spółki, a także gdy organy lub osoby uprawnione do zwoływania zgromadzeń uznają to za wskazane. Jeżeli przepisy kodeksu, bądź umowa spółki nie stanowią inaczej zgromadzenie wspólników jest ważne bez względu na ilość obecnych na nim wspólników, o ile wszyscy z nich zostali o nim zawiadomieni. Na każdy udział o równej wartości nominalnej przypada jeden głos, natomiast na każde 10 złotych wartości nominalnej udziału o nierównej wysokości przypada jeden głos, , chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

 

Rada Nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. W spółkach, w których jej nie powołano, nadzór ten sprawują wspólnicy – co stanowi jeden z przejawów podobieństwa spółki z o.o. do spółek osobowych.

 

Zamiast rady nadzorczej możliwe jest powołanie komisji rewizyjnej, której zadaniem jest ocena sprawozdań i wniosków zarządu dotyczących podziału zysku lub pokrycia straty, a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny, w trybie i w zakresie określonym dla wykonywania tych czynności przez radę nadzorczą. Możliwe jest również powołanie obu tych organów jednocześnie. W przypadku zaś powołanie jedynie komisji rewizyjnej, jej uprawnienia mogą zostać zwiększone.

Umowa spółki może rozszerzyć także uprawnienia rady nadzorczej, a w szczególności stanowić, że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności, oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach, z ważnych powodów, poszczególnych lub wszystkich członków zarządu.

 

Rada nadzorcza, bądź komisja rewizyjna składa się co najmniej z trzech członków powoływanych i odwoływanych uchwałą wspólników. Umowa spółki może przewidywać inny sposób powoływania lub odwoływania członków rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, np. powoływanie jej członków przez poszczególnych wspólników. Członkiem wskazanych organów nie mogą być osoby nie spełniające przesłanek do piastowania funkcji w zarządzie spółki. Członkiem tych organów nie może być także członek zarządu, prokurent, likwidator, kierownik oddziału lub zakładu oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat.

 

Odpowiedzialność majątkowa

 

Jak już była o tym mowa, w spółce z o.o. możliwa jest majątkowa odpowiedzialność członków zarządu spółki za jej zobowiązania. Odpowiedzialność ta dotyczy także wspólników piastujących funkcje w zarządzie.

Członek zarządu ponosić będzie odpowiedzialność, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.

Co ważne bardzo podobne przesłanki odpowiedzialności członków zarządu występują w ordynacji podatkowej. Zasady te stosuje się do zobowiązań podatkowych spółki, a także odpowiednio do zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wpłacanych przez spółkę.

 

 

Spółka z o.o. uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania jej do rejestru. Jednakże z chwilą zawarcia umowy spółki powstaje spółka z o.o. w organizacji. Spółka w organizacji nie posiada osobowości prawnej, przysługuje jej wszakże zdolność prawna, zdolność do czynności prawnych oraz zdolność sądowa. Pod względem statusu prawnego zbliżona jest ona, więc do osobowych spółek handlowych.

Spółka z o.o. w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a i uzyskuje osobowość prawną. Z tą chwilą staje się ona podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji.

Ze względu na fakt, iż spółka w organizacji nie jest osobą prawną, za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu. Solidarną odpowiedzialność ze wskazanymi osobami ponosi również wspólnik spółki. Wspólnik odpowiada jednakże tylko do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych udziałów. Chodzi tutaj o różnicę pomiędzy wkładem zadeklarowanym w umowie spółki a wkładem faktycznie wniesionym do spółki na chwilę realizacji odpowiedzialności majątkowej wspólników.

W okresie istnienia spółki z o.o. w organizacji możliwe jest np. zgłoszenie spółki do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON).

 

Rejestracji spółki w rejestrze przedsiębiorców dokonuje się poprzez złożenie wniosku na urzędowych formularzach KRS. Do rejestracji spółki z o.o. niezbędne jest użycie następujących formularzy:

-        KRS-W3 - Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców - spółka z ograniczona odpowiedzialnością. We wniosku tym wpisuje się podstawowe dane dotyczące spółki takie jak: firma, siedziba, adres, czas trwania spółki;

-        KRS-WE - Wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegający wpisowi do rejestru - załącznik do wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców; do rejestru podlegają wpisowi jedynie wspólnicy posiadający udziały o łącznej wartości co najmniej 10% kapitału zakładowego, pozostałych wspólników nie wpisuje się do rejestru;

-        KRS-WK - Organy podmiotu / wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki;

-        KRS-WM - Przedmiot działalności. Przedmiot działalności wpisuje się zarówno w formie opisowej, jak i w postaci odpowiedniego kodu PKD;

-        KRS-WL - Prokurenci, pełnomocnicy spółdzielni, przedsiębiorstwa państwowego, jednostki badawczo-rozwojowej. Formularz ten służy do rejestracji prokurenta spółki, jeżeli został powołany.

 

Do zgłoszenia należy dołączyć przede wszystkim złożone wobec sądu albo poświadczone notarialnie wzory podpisów osób uprawnionych do reprezentowania spółki, tj. członków jej zarządu oraz prokurenta – jeśli został powołany. Do wniosku o wpis spółki z o.o. do rejestru należy ponadto dołączyć:

-        umowę spółki,

-        oświadczenie wszystkich członków zarządu, iż wkłady na cały kapitał zakładowy zostały wniesione,

-        listę wspólników spółki podpisaną przez wszystkich członków zarządu z podaniem nazwiska i imienia lub firmy (nazwy) oraz liczby i wartości nominalnej udziałów każdego z nich,

-        dowód powołania członków organów spółki, jeżeli nie zostali oni powołani w treści aktu notarialnego obejmującego umowę spółki,

-        dowód uiszczenia opłaty sądowej,

-        dowód uiszczenia opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

 

Zgodnie z art. 52 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych opłata sądowa od wniosku o rejestrację spółki kapitałowej wynosi 1.000 zł. Opłata za ogłoszenie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym jest natomiast stała i wynosi 500 zł (§ 8 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 15 kwietnia 1996 roku w sprawie organizacji, sposobu wydawania i rozpowszechniania oraz podstawy ustalania ceny numerów Monitora Sądowego i Gospodarczego i wysokości opłat za zamieszczenie w nim ogłoszenia lub obwieszczenia).

 

Należy pamiętać także o tym, iż jeżeli zawiązanie spółki nie zostało zgłoszone do sądu rejestrowego w terminie sześciu miesięcy od dnia zawarcia umowy spółki albo, jeżeli postanowienie sądu odmawiające zarejestrowania stało się prawomocne, umowa spółki ulega rozwiązaniu.