Podstawowe założenia nowej ustawy o finansach publicznych, takie jak likwidacja państwowych zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych państwowych oraz samorządowych jednostek budżetowych, wdrożenie trwałych zasad wydatkowania środków publicznych oraz wprowadzenie planowania długodystansowego, mają w założeniu doprowadzić do uzdrowienia sytuacji finansowej w Polsce oraz dostosowania finansów państwa do standardów UE.
Decyzję prezydenta o podpisaniu ustawy skomentowała wiceminister finansów Elżbieta Suchocka-Roguska. "Jestem zadowolona, że ustawa wreszcie przestała być wiecznym projektem. Kiedy w sierpniu ubiegłego roku ogłaszaliśmy naszą propozycję nie wróżono nam sukcesu. (...) Teraz będzie możliwe wprowadzenie oczekiwanych zmian w organizacji sektora finansów publicznych i wprowadzenie nowych rozwiązań systemowych” – stwierdziła.
Zgodnie z założeniami ustawy zakłady budżetowe będą funkcjonować jedynie w niektórych dziedzinach, przede wszystkim w gospodarce mieszkaniowej, usługach komunalnych, zaopatrzeniu w energię i gaz czy cmentarzach. Zdaniem wiceminister finansów będzie to służyło „racjonalizacji i przejrzystości finansów publicznych”. W 2007 r. funkcjonowało przeszło 3100 państwowych i samorządowych gospodarstw pomocniczych i zakładów budżetowych. Wydatki tych ostatnich w 2008 r. wyniosły 8,8 mld zł, zaś przychody – 8,85 mld zł.
Kolejnymi zmianami, które przynosi ustawa jest likwidacja rachunków funduszy motywacyjnych i instytucji rachunków dochodów własnych. Wraz z jej wejściem w życie do posiadania rachunków dochodów wydzielonych będą uprawnione jedynie samorządowe jednostki budżetowe prowadzące działalność na podstawie ustawy o systemie oświaty oraz państwowe jednostki budżetowe, których siedziby znajdują się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a które są nadzorowane przez ministra spraw zagranicznych.
Ustawa likwiduje również samorządowe fundusze celowe, w tym wojewódzkie i powiatowe fundusze gospodarki zasobem geodezyjnym i kartograficznym oraz centralny i terenowe fundusze ochrony gruntów rolnych. Z kolei te państwowe fundusze celowe, które posiadają osobowość prawną, zostaną przekształcone w państwowe fundusze celowe stanowiące wyodrębnione rachunki bankowe.
W miejsce likwidowanych form organizacyjno-prawnych powstaną nowe, m.in. agencje wykonawcze i instytucje gospodarki budżetowej.
Wprowadzone ustawą elementy budżetu zadaniowego mają doprowadzić do wzrostu sprawności, wyrazistości i skuteczności wydatkowania środków publicznych, a także do wzmocnienia kondycji polskiego sektora finansów publicznych. W ramach budżetu zadaniowego sporządzany będzie uchwalany przez Radę Ministrów Wieloletni Plan Finansowy Państwa, który będzie kierunkował politykę finansową państwa. Choć ma być uchwalany na cztery lata, będzie podlegał corocznej aktualizacji. Budżetem zadaniowym zostaną objęte również inne jednostki, m.in. agencje wykonawcze, dysponenci państwowych funduszy celowych i państwowe osoby prawne.
Jednym z kolejnych unowocześnień zarządzania finansami będzie wprowadzenie wieloletnich prognoz finansowych, które jednostki samorządu terytorialnego będą przyjmowały po uzyskaniu opinii regionalnej izby obrachunkowej.
W ustawie zostały utrzymane trzy progi ostrożnościowe. Wg Suchockiej-Roguskiej jest to dobre rozwiązanie, gdyż "wprowadzone rozwiązania mają charakter prewencyjny i samodyscyplinujący. Rynki pozytywnie oceniają państwa, które same nakładają sobie ograniczenia i chcą trzymać deficyt w ryzach”.
Ustawa reguluje również niektóre kwestie współpracy z UE i EFTA, tj. niewliczanie deficytu związanego ze środkami europejskimi do budżetu, zaś na finansowanie tego deficytu państwo będzie musiało szukać środków gdzie indziej. Z kolei przychody stanowiące nadwyżkę budżetu środków europejskich rząd będzie mógł wykorzystać na pokrycie deficytu w budżecie państwa.
Źródło: Ministerstwo Finansów / egospodarka.pl
