W IV kwartale 2008 r. większość ankietowanych banków (około 80%) zaostrzyła kryteria udzielania kredytów dla przedsiębiorstw. Decyzje o zaostrzeniu kryteriów udzielania kredytów były w większości przypadków zgodne z zapowiedziami banków przedstawionymi w październiku 2008 r. – wynika z raportu NBP.
Ogólnie sprawa kredytów dla przedsiębiorstw wynika z raportu NBP następująco:
• Polityka kredytowa: ponad 80% banków zaostrzyło kryteria udzielania kredytów. Również ponad 80% banków podniosło marże kredytowe.
• Popyt na kredyt: nieznacznie wzrósł popyt na kredyty krótkoterminowe oraz długoterminowe dla dużych przedsiębiorstw. Spadł popyt na kredyty długoterminowe dla małych i średnich przedsiębiorstw.
• Oczekiwania na I kwartał 2009 r.: banki spodziewają się dalszego silnego zaostrzenia polityki kredytowej względem przedsiębiorstw. Oczekiwany jest niewielki wzrost popytu na kredyty krótkoterminowe i spadek popytu na kredyty długoterminowe.
Skala tego zaostrzenia była jednak zdecydowanie większa. W zależności od segmentu rynku, 5 do 25% banków zadeklarowało, że wprowadzone zmiany kryteriów udzielania kredytów stanowiły znaczne zaostrzenie polityki kredytowej1. W segmencie małych i średnich przedsiębiorstw zaostrzenia polityki kredytowej spodziewało się 50% banków, natomiast blisko 90% banków zdecydowało się zaostrzyć kryteria udzielania kredytów tym przedsiębiorstwom. Różnica między faktycznymi zmianami polityki kredytowej a przewidywaniami banków była nieznacznie mniejsza w przypadku
segmentu dużych przedsiębiorstw. Zaostrzenie kryteriów udzielania kredytu dotyczyło w podobnym stopniu wszystkich segmentów rynku kredytowego
Wszystkie uwzględnione w ankiecie warunki udzielania kredytów dla przedsiębiorstw zostały zaostrzone. Ponad 80% banków podniosło marże kredytowe, przy czym około jedna trzecia banków uznała podwyższenie marż za znaczne. Prawie 60% banków oczekiwało od przedsiębiorstw przedstawienia większego zakresu zabezpieczeń kredytu. Około połowa banków podniosła pozaodsetkowe koszty kredytu, zaś jedna trzecia banków obniżyła maksymalną dostępną kwotę kredytu. Dla każdego z tych warunków udzielania kredytów około 10% banków stwierdziło, że dokonane zmiany oznaczały znaczne zaostrzenie polityki kredytowej. Najmniej banków – około 25% - skróciło maksymalny dopuszczalny okres kredytowania.
Banki bardzo negatywnie oceniają perspektywy przyszłej sytuacji gospodarczej. 99% banków wskazało na ryzyko związane z przyszłą sytuacją gospodarczą jako przyczynę zaostrzenia polityki kredytowej, z czego aż 88% banków uznało, że ryzyko to uzasadniało znaczne zaostrzenie kryteriów i warunków udzielania kredytów. Niepewność co do przyszłej koniunktury utrudnia bankom poprawną wycenę podejmowanego ryzyka kredytowego, co może je skłaniać do bardzo silnego zaostrzania polityki kredytowej.
Popyt na kredyty ze strony dużych przedsiębiorstw wzrósł w IV kwartale 2008 r., przy czym wzrost popytu dotyczył przede wszystkim kredytów krótkoterminowych. Ocena kierunku zmian popytu na kredyt była silnie zróżnicowana. W segmencie dużych przedsiębiorstw około 45% banków zadeklarowało wzrost popytu na kredyty.
Jednocześnie ponad 10% banków stwierdziło spadek popytu na kredyty krótkoterminowe i ponad 20% banków wskazało spadek popytu na kredyty długoterminowe ze strony dużych przedsiębiorstw, co przełożyło się na wartości procentu netto na poziomie odpowiednio około 35% i około 25%. W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw, stosunkowo niewielki wzrost popytu (14%) odczuwany był tylko dla kredytów krótkoterminowych. Po raz pierwszy w historii badań ankietowych (od IV kwartału 2003 r.) zmniejszył się popyt na kredyty długoterminowe w tej grupie przedsiębiorstw. Spadek popytu na ten rodzaj kredytów był znacznie silniejszy od oczekiwań wyrażonych w III kwartale 2008 r.
Źródło: NBP
Sama odczułam prowadząc firmę zmiany polityki kredytowej mojego banku. To skandal, żeby 15-letniego klienta traktować w ten sposób.Banki wywołały ten kryzys, a teraz próbują wywołać kryzys u nas. Ja poszłam do innego banku i założyłam nowe konto. Będzie z tym trochę kłopotów, ale nie można pozwolić na takie traktowanie. Dlaczego banki nie rozumieją, że właśnie teraz firmy potrzebują stabilizacji finansowej, żeby móc przetrwać gorszą koninkturę. Banki nie rozumieją, że jeżeli firmy będą miały gorszą sytuację finansową, to one też nie zarobią na kliencie. Kółko się zamknie.
