Pracodawca powinien zapewniać pracownikom darmowe i odpowiednie posiłki oraz napoje, jeżeli wykonują pracę w szczególnie uciążliwych warunkach. Taki obowiązek istnieje przez cały rok.
Zadaniem pracodawcy jest ustalanie stanowisk pracy na których pracownicy otrzymają posiłki i napoje profilaktyczne, a także sposób ich wydawania. Jeżeli w danej firmie istnieje zakładowa organizacja związkowa, to szef zakładu zobowiązany jest wspólnie z nią dokonywać takich ustaleń. W przypadku kiedy nie ma jej w firmie, pracodawca samodzielnie podejmuje decyzje. Jakie mają być to posiłki, jak należy je wydawać oraz jakie są konkretne wymagania co do nich – o tym można przeczytać w rozporządzeniu w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (rppin) oraz w rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (ropbhp).
Posiłki profilaktyczne przysługują tylko niektórym pracownikom, tym którzy wykonują ciężkie pracę fizyczne niosące za sobą efektywny wydatek energetyczny organizmu. Po pierwsze przysługują mężczyznom powyżej 2000 kcal (8375 kJ) wydatku energetycznego podczas pracy oraz kobietom powyżej 1100 kcal (4605 kJ). Jeżeli praca fizyczna ma miejsce w pomieszczeniach zamkniętych o temperaturze poniżej 10 st. C., to posiłek należy się mężczyznom powyżej 1500 kcal (6280 kJ) strat energii, a kobietom powyżej 1100 kcal (4187 kJ). Pracodawca jest także zobowiązany do wydawania pracownikowi posiłku profilaktycznego w przypadku kiedy jego praca odbywa się na otwartej przestrzeni w okresie zimowym (od 1 listopada do 31 marca) i jeżeli powoduje u mężczyzn i kobiet wydatek energetyczny taki sam jak we wcześniejszym przykładzie. Natomiast pracownikowi wykonującemu pracę pod ziemią oraz tym zatrudnianym przy usuwaniu skutków klęsk żywiołowych i innych zdarzeń losowych zawsze przysługuje posiłek profilaktyczny bez względu na straty energii. Posiłki takie powinny zawierać od 50 – 55% węglowodanów, około 30 – 35% tłuszczów oraz 15% białek, a suma ich wartości energetycznej powinna wynosić ok. 1000 kcal (4187 kJ). Wydawane są pracownikom w formie jednego dania gorącego w trakcie przerw zgodnych z regulaminem, a tym którzy odmówią jego spożycia nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za jego niewykorzystanie.
Wydatek energetyczny informuje nas jaka ilość energii cieplnej produkowana jest przez organizm w czasie wykonywanej pracy. Ocenę kosztu energetycznego można dokonać na podstawie uciążliwości pracy. Liczba profilaktycznych posiłków, a także wydatek energetyczny zależy w dużej mierze od klimatu. Jeżeli pracownik wykonuje zalecone mu zadanie w gorącym klimacie, to należy podawać posiłek mężczyznom kiedy ich wydatek energetyczny wyniesie ponad 1500 kcal (6280 kJ), a kobietom w momencie strat energii wynoszącej ponad 1000 kcal (4187 kJ). Jeżeli pracodawca nie jest w stanie zapewnić warunków do spożywania posiłku na terenie zakładu, wówczas powinien zapewnić pracownikowi skorzystanie z dogodnych punktów gastronomicznych w trakcie jego pracy bądź dostarczyć produktów do samodzielnego przyrządzenia posiłku.
Jeżeli chodzi o napoje profilaktyczne, to pracodawca powinien zapewnić wszystkim pracownikom wodę nadającą się do picia lub inne napoje. Na pierwszym miejscu jednak należą się pracownikom pracującym na stale lub okresowo w trudnych warunkach takich jak gorący mikroklimat (przy obciążeniu termicznym (WBGT) powyżej 25 st. C.), mikroklimat zimny (przy wskaźniku siły chłodzącej powietrza WCI powyżej 1000) oraz podczas podczas prac wykonywanych na otwartej przestrzeni poniżej 10 stopni Celsjusza lub powyżej 25 st. C. Jeżeli pracodawca lub osoba kierująca pracownikami narusza przepisy bhp, które dotyczą posiłków profilaktycznych i napojów, może zostać ukarana przez Państwową Inspekcję Pracy grzywną do 2 tys. zł. W momencie kiedy sprawa trafia do sądu grodzkiego, kara grzywny może wynieść nawet od 1000 zł do 30 000 tys.
Źródło: Serwis Prawno–Pracowniczy / mojafirma.infor.pl
