Wejście Polski do UE oraz otwarcie rynków pracy państw europejskich dla Polaków stały się zachętą do wyjazdu dla wielu z naszych rodaków. Jednym z takich krajów jest Wielka Brytania. Według różnych szacunków obecnie pracuje tam od 300 do 400 tys. Polaków. Ta liczba jest wystarczającym argument, aby poświęcić im chwilę uwagi i pomóc przejść przez gąszcz przepisów dotyczących rozliczeń z polskim fiskusem.
Tym bardziej, iż uzyskanie informacji na ten temat z Urzędów Skarbowych, w tym również z Ministerstwa Finansów graniczny z cudem. Nie mniej jednak korzystając z wiedzy i uprzejmości prawników w tym artykule zajmiemy się kwestią podatku od dochodów uzyskanych na Wyspach Brytyjskich w 2006 roku, skupiając się głównie na osobach, którzy wyjechali do pracy na dłużej, przenosząc tam swój ośrodek interesów życiowych. Pokrótce jednak przedstawimy kwestie podatkowe z tytułu doraźnych wyjazdów, które miały miejsce w 2006 roku.
Osoby pracujące za granicą często nie zdają sobie sprawy z konieczności rozliczania się w Polsce z dochodów uzyskanych za granicą. Są przekonani, że skoro płacą podatek w kraju zatrudnienia, to w Polsce taki dochód nie podlega opodatkowaniu. Sprawa jest jednak dużo bardziej skomplikowana. Otóż zgodnie z polskim prawodawstwem podatkowym generalną zasadą jest, że osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania w Polsce mają obowiązek płacić podatek dochodowy od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów, a więc także od dochodów za pracę wykonywaną za granicą. Jest to tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy. Taki obowiązek powstaję także wówczas, gdy dochód za granicą jest jedynym dochodem podatnika. A wiec kryterium decydującym o tym, gdzie należy rozliczać się jest miejsce stałego zamieszkania rozumiane jako położenie ośrodka interesów życiowych. UWAGA! Nie mylić miejsca stałego zamieszkania ze stałym zameldowaniem. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (Art. 25 Kodeksu Cywilnego). Typowym argumentem przemawiającym za tym, że dana miejscowość może stanowić miejsce zamieszkania, może być np. posiadanie w niej mieszkania albo fakt pozostawania w tej miejscowości w stosunku pracy.
Odpowiednio do Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i zysków majątkowych, podpisaną w Londynie dnia 16 grudnia 1976 r., która obowiązywała do 31.12.2006 r., do rozliczenia dochodów uzyskanych przez podatników w 2006 r. podlegających nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce stosowana jest metoda proporcjonalnego odliczenia. Polega ona na tym, że podatek oblicza się od łącznej sumy dochodów (uzyskanych w Polsce i za granicą), pomniejszonych o kwoty wolne od podatku. W 2006 roku kwota ta wynosiła 2 789,89 zł. Podatek oblicza się wg skali obowiązującej w danym roku podatkowym w Polsce. Od tak obliczonego podatku odlicza się kwotę równą podatkowi uiszczonemu w Wielkiej Brytanii, ale w takiej proporcji, w jakiej zagraniczny dochodów pozostaje w stosunku do całości dochodu konkretnego podatnika. Przychód osiągany za granicą należy pomniejszyć za każdy dzień, w którym była wykonywana praca, o kwoty stanowiące równowartość diet z tytułu podróży służbowej za granicą – 32 GBP (pomniejszenie nie może przekroczyć 30 diet rocznie). Przeliczenia przychodów uzyskanych za pracę za granicą na złote należy dokonać według kursu z dnia otrzymania bądź postawienia środków do dyspozycji podatnika, ogłaszanego przez bank, z usług którego korzysta i które mają zastosowanie przy zakupie walut. W przypadku, gdy podatnik nie korzysta z usług banku – przychody należy przeliczyć według średnich kursów walut ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski z dnia uzyskania przychodu.
O ile nie ma wątpliwości co do konieczności rozliczania się z polskim fiskusem osób, które okresowo wyjeżdżają za granicę w celach zarobkowych, a następnie wracają do kraju, takie wątpliwości pojawiają się w odniesieniu do osób, najczęściej samotnych, które wraz z wyjazdem za granicę podejmują tam legalną pracę, mieszkają tam, a Polskę odwiedzają tylko okazjonalnie. Jak już wspomnieliśmy wyżej zawsze należy rozliczać się w tym kraju, w którym podatnik ma miejsce zamieszkania. Dodatkową przesłanką jest także ustalenie gdzie znajduje się ośrodek interesów życiowych podatnika. Chodzi w tym wypadku o ścisłe (ściślejsze) powiązania ekonomiczne i życiowe – praca, mieszkanie i rodzina. Z polskim fiskusem nie muszą się rozliczać osoby, które wraz z wyjazdem za granicę przenieśli tam swój ośrodek interesów życiowych. W praktyce oznacza to tych, którzy mają ściślejsze powiązania osobiste (rodzina, dzieci) i ekonomiczne (praca, mieszkanie) z zagranicą niż z krajem ojczystym. Nie jest to równoznaczne z wymeldowaniem się w Polsce, zmianą obywatelstwa czy też sprzedażą domu. Można bowiem zmienić obywatelstwo i nadal być ekonomicznie związanym z krajem (z Polską) poprzez uzyskiwanie dochodów w Polsce.
Zgodnie z Art. 3 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2007 roku osoby fizyczne, jeżeli nie mają miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub których czasowy pobyt w Rzeczypospolitej Polskiej w danym roku podatkowym nie przekroczył 183 dni, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów z pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dodatkowo, zgodnie z Umową między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i zysków majątkowych z dnia 16 grudnia 1976 r. wyjazd do Wielkiej Brytanii osoby samotnej, która nie posiada w Polsce małżonka, dzieci, nie prowadzi żadnych interesów w kraju oraz nie osiąga w nim żadnych dochodów w celu podjęcia pracy i z zamiarem stałego pobytu jest równoznaczny z przeniesieniem tam swojego ośrodka interesów życiowych. Przeniesienie ośrodka interesów życiowych do Wielkiej Brytanii oznacza, że miejscem zamieszkania dla celów podatkowych staje się Wielka Brytania. Dalej, wynagrodzenie za pracę najemną wykonywaną w Wielkiej Brytanii przez osobę dla której Wyspy Brytyjskie są miejscem zamieszkania, mogą być opodatkowane tylko w Wielkiej Brytanii.
Konkludując, osoby mieszkające i pracujące w Wielkiej Brytanii, mające tam swój ośrodek interesów życiowych, jeżeli w 2006 roku nie uzyskały w Polsce żadnego dochodu, lecz wyłącznie w Wielkiej Brytanii nie podlegają obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Posiadanie brytyjskiego certyfikatu rezydencji (o certyfikacie będzie mowa dalej) nie jest do tego niezbędne. Warto się jednak o ten dokument postarać, ponieważ będzie mocnym argumentem w ewentualnym sporze z polskim urzędem.
Regulacje prawne obowiązujące od 1 stycznia 2007 roku
Odpowiednio do Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z 20 lipca 2006 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, która weszła w życie 1 stycznia 2007 roku dochód uzyskany i opodatkowany w Wielkiej Brytanii nie podlega już opodatkowaniu w Polsce. A więc podatnik, który uzyskał wyłącznie dochody z pracy najemnej wykonywanej na Wyspach Brytyjskich nie jest zobowiązany nie tylko do rozliczania się z polskim fiskusem, ale również do składania zeznania podatkowego (PIT-u). W takim wypadku wystarczy bowiem przedłożyć w polskim Urzędzie Skarbowym certyfikat rezydencji, o czym dokładnie będzie dalej. Jeżeli natomiast osoba fizyczna uzyskuję dochód i w Wielkiej Brytanii i w Polsce wówczas jest zobowiązana do składania PIT-u. Zgodnie z ww. Konwencją do rozliczeń z fiskusem stosuje się metodę wyłączenia z progresją. Oznacz to, iż w Polsce wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą. Jednak dla ustalenia wysokości podatku od dochodów osiągniętych w Polsce, stosuje się stawkę podatku właściwą dla całego dochodu, czyli łącznie z dochodem osiągniętym za granicą.
Certyfikat rezydencji - to zaświadczenie o miejscu zamieszkania podatnika dla celów podatkowych wydane przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca zamieszkania (Ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw). Jest to dokument potwierdzający rezydencję podatkową, wynikającą z objęcia podatnika nieograniczonym obowiązkiem podatkowym na terenie państwa, w którym posiada siedzibę, w naszym wypadku w Wielkiej Brytanii. Innymi słowem zadaniem certyfikatu jest potwierdzenie faktu, iż nasz ośrodek życiowy znajduje się właśnie na Wyspach Brytyjskich. W celu uzyskania certyfikatu rezydencji podatkowej należy zwrócić się z odpowiednim wnioskiem do brytyjskich władz skarbowych (Inland Revenue). W myśl brytyjskich przepisów za rezydenta podatkowego uznaje się osobę, która w trakcie roku podatkowego (rok podatkowy w Wielkiej Brytanii kończy się 5 kwietnia) przebywa na terytorium Wielkiej Brytanii przez okres dłuższy niż 183 dni (dzień przyjazdu oraz dzień wyjazdu nie są wliczane). Jeśli chodzi o formę certyfikatu warunkiem niezbędnym jest, by w zaświadczeniu wskazana została siedziba podatnika dla celów podatkowych na terytorium danego kraju, dane identyfikacyjne podatnika, czyli imię i nazwisko, dokładny adres, NIP. Ważne jest, żeby w certyfikacie został określony okres rezydencji chociażby poprzez datę wystawienia certyfikatu. Certyfikat rezydencji ma zatem za zadanie wykazać, iż dany podmiot jest uprawniony do skorzystania z niższych, preferencyjnych stawek opodatkowania, ewentualnie do zwolnienia z podatku w państwie źródła.
Certyfikat wydany w języku obcym winien być przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego. Obowiązek posiadania certyfikatu rezydencji dotyczy również wówczas, gdy umowa o podwójnym opodatkowaniu przewiduje zwolnienie z opodatkowania dochodów pochodzących z kraju źródła, tak jak w wypadku nowej Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z 20 lipca 2006 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych.
Konwencja między Rzeczpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z 20 lipca 2006 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych (Dz. U. 2006, nr 250, poz. 1840).
Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i zysków majątkowych, podpisaną w Londynie dnia 16 grudnia 1976 r. (Dz. U. 1978, nr 7, poz. 20).
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2000, nr 14, poz. 176 z późn. zm.)
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracyw sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. 2002, nr 236, poz. 1991)
