Najnowsza nowelizacja kodeksu cywilnego zmienia całkowicie obowiązującą dotychczas w Polsce zasadę walutowości dopuszczając wyrażanie oraz płatność zobowiązań na terenie kraju również w walucie obcej. Wprowadzono także przepisy określające sposoby i terminy przeliczania waluty obcej na złote.
1. Dotychczasowe zasady
Obecnie obowiązujące przepisy kodeksu cywilnego oraz ustawy prawo dewizowe znacznie ograniczają możliwość dokonywania płatności w walutach obcych na terytorium Polski. Artykuł 358 § 1 k.c. przewiduje bowiem, iż co do zasady, zobowiązania pieniężne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej mogą być wyrażone tylko w pieniądzu polskim. Znaczenie tej zasady podkreśla dodatkowo przepis art. 9 pkt 5 ustawy Prawo dewizowe ograniczający możliwość zawieranie umów oraz dokonywania innych czynności prawnych, powodujących lub mogących powodować dokonywanie w kraju rozliczeń w walutach obcych, a także dokonywania w kraju takich rozliczeń.
2. Nowe zasady
Wskazane zasady ulegają zmianie z dniem 24 stycznia 2009 roku. Ustawodawca zdecydował się, bowiem znowelizować art. 358 k.c. oraz uchylić przepis. Art. 9 pkt 5 prawa dewizowego.
Nowa regulacja przewiduje, iż wyrażone w walucie obcej zobowiązanie będzie mogło zostać spełnione w tej walucie bez konieczności przeliczania go na złote. Zasadą będzie również, iż decyzję w przedmiocie wyboru waluty, w jakiej zostanie dokonana spłata, podejmować będzie dłużnik. Przy czym wybór ten będzie się ograniczał do wyboru pomiędzy walutą a, w której zobowiązanie zostało wyrażone pierwotnie a złotymi.
W niektórych, jednakże sytuacjach dłużnik będzie miał obowiązek dokonania zapłaty zobowiązania w walucie obcej. Dziać się tak będzie, gdy nakaz taki wyniknie z orzeczenia sądu, wyraźnego przepisu ustawowego, albo czynności prawnej. Ten ostatni warunek oznacza, iż strony będą mogły zastrzec w umowie, że świadczenie będzie musiało zostać spełnione w walucie, w jakiej zostało wyrażone, a waluta ta będzie mogła zostać określona przez strony.
3. Określanie kursu wymiany walut
Ustawodawca wprowadził również zasady określające sposób przeliczania wartości zobowiązania wyrażonego w walucie obcej na złote.
Zasadą wyrażoną w art. 358 § 2 k.c., będzie iż wartość waluty obcej określona zostanie według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że co innego wyniknie z treści orzeczenia sądowego, innego przepisu ustawowego, bądź czynności prawnej (tj. zostanie określone przez strony w łączącej je umowie).
Inaczej obliczać się będzie wartość waluty obcej także w sytuacji, gdy dłużnik pozostawać będzie w zwłoce. W takim przypadku, bowiem wierzyciel będzie miał prawo żądania od dłużnika, aby ten dokonał spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest dokonana.
Zapis ten jest o tyle zrozumiały, iż zabezpiecza wierzyciela przed wahaniem kursu waluty obcej, w której wyrażono zobowiązanie. Gdy kurs ten będzie dla wierzyciela korzystniejszy w czasie, gdy pozostający w zwłoce dłużnik dokonywać będzie płatności, wierzyciel będzie mógł żądać przeliczenia waluty obcej na złote według tego kursu. Gdy natomiast kurs będzie niekorzystny, wierzyciel będzie mógł żądać zapłaty według kursu z dnia, kiedy roszczenie stało się wymagalne. Wynika to z faktu, iż przepis posługuje się zwrotem „wierzyciel będzie uprawniony”.
Definicja zwłok dłużnika znajduje się natomiast w art. 476 k.c., zgodnie z nią dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Na gruncie cytowanego przepisu odróżnić należy „zwłokę” od „opóźnienia”. Zwłoka oznacza, bowiem jedynie sytuację, gdy dłużnik nie spełnia świadczenia w terminie, albo niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela ze względu na okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność.
Dlatego też możliwość żądania przez wierzyciel zapłaty według kursu z dnia dokonywania płatności nie będzie obejmować sytuacji niezawinionego przez dłużnika opóźnienia.
Brak komentarzy
Tego artykułu jeszcze nie skomentowano. Bądź pierwszy...