Nieodpłatnym świadczeniem firmy na rzecz jej pracowników w przypadku objęcia ich programem opieki zdrowotnej nie jest korzystanie przez tych pracowników z konkretnych usług medycznych, lecz fakt objęcia pracowników opieką medyczną. W związku z tym, przychodem nie będzie wartość usług medycznych, z jakich skorzystał pracownik, lecz wartość świadczenia uzyskiwanego przez pracownika, jakim jest możliwość skorzystania z takich usług.
Sprawę wyjaśnił dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach z interpretacji podatkowej: Należy zauważyć, iż usługa objęcia opieką medyczną finansowana pracownikom przez firmę jest powszechna na polskim rynku i odpłatność z jej tytułu wynika z faktu objęcia opieką medyczną, a nie z faktu korzystania z konkretnych świadczeń. Tego typu umowy polegają z jednej strony na przekazaniu świadczenia pieniężnego, a z drugiej na przyrzeczeniu zapewnienia opieki medycznej w razie takiej potrzeby.
Pracownik, gdyby nie otrzymał przedmiotowego świadczenia od firmy, mógłby indywidualnie zawrzeć taką umowę ponosząc z tego tytułu wydatki. W związku z powyższym należy uznać, iż w przedmiotowym przypadku u pracowników powstaje przychód ze stosunku pracy. Podkreślenia wymaga również fakt, że otrzymanie nie musi mieć bynajmniej tzw. postaci rękodajnej. „Otrzymanie” oznacza przysporzenie w majątku w postaci tego za co otrzymujący sam nie zapłacił. Tym samym przychód u pracownika rozpoznawany jest ze względu na samą gotowość do świadczenia opieki medycznej, a nie na fakt skorzystania z określonych usług bądź nie.
Zgodnie z art. 11 ust. 2a pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wartość pieniężną świadczeń, jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione, ustala się według cen zakupu. Z tego wynika, iż przychodem każdego z pracowników będzie cena zakupu usługi objęcia go opieką medyczną w ramach wykupienia pakietu medycznego.
Przy czym należy wskazać, że świadczenia medyczne związane z obowiązkowymi badaniami, do których ponoszenia pracodawca jest obowiązany przepisami Kodeksu pracy lub innych ustaw, tj. świadczenia z zakresu medycyny pracy, są przychodem zwolnionym z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przepis ten mówi bowiem, że wolne od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie pracy i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydawanych na podstawie tych ustaw.
Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że wnioskodawca ma zamiar podpisać z firmą medyczną umowę o świadczenie usług medycznych dla swoich pracowników. Wybrany przez wnioskodawcę pakiet usług medycznych obejmuje zarówno świadczenia związane z medycyną pracy jak i pozostałe usługi medyczne. Opłata za usługi medyczne jest wnoszona ryczałtowo bez podziału na wynagrodzenie za usługi medycyny pracy oraz usługi pozostałe. Nie jest wiadome czy osoba upoważniona skorzystała z tych usług czy też nie, jak również w jakim zakresie z nich korzystała.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż cena zakupu dodatkowych ubezpieczeń medycznych z tytułu objęcia danego pracownika opieką medyczną stanowi przychód tego pracownika w rozumieniu art. 11 i art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym na firmy z tytułu dokonywania ww. świadczeń (opłacenia składki), ciążyć będą obowiązki płatnika określone w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych dla przychodów ze stosunku pracy. Nie dotyczy to tej części składki, która dotyczy świadczeń przysługujących pracownikom na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, gdyż te świadczenia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ww. ustawy są zwolnione z podatku.
W interesie wnioskodawcy leży, aby w celu należytego wywiązania się z obowiązku płatnika tak układać stosunki prawne ze stroną świadczącą usługi by indywidualizacja świadczeń nie nastręczała trudności. Nadmienić również należy, iż zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowym, ewentualne trudności towarzyszące indywidualizacji świadczeń (składki w części przypadającej na badanie wynikające z przepisów BHP oraz dodatkowe świadczenia) na rzecz poszczególnych świadczeniobiorców mają charakter drugorzędny i nie mogą wpływać na byt i zakres obowiązku prawnego. Tak więc, problemy techniczne związane z ujednoliceniem ogólnej kwoty na fakturze dotyczącej ubezpieczenia medycznego obejmującego badania wynikające z przepisów BHP jak i dodatkowe świadczenia dla swoich pracowników nie mogą prowadzić do niemożności wyodrębnienia jaka wartość opłacanej kwoty przypada na konkretny rodzaj badań.
Zatem w sytuacji zakupu przez firmę pakietu ubezpieczeń medycznych dla swoich pracowników obejmujących wykonanie badań wynikających z przepisów BHP oraz dodatkowych świadczeń, opodatkowaniu podatkiem dochodowym, na zasadach określonych w art. 32 w związku z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, podlegać będzie jedynie wartość pieniężna tej części opłaconej składki, która przypada na dodatkowe świadczenia. Jednocześnie należy zauważyć, iż w przypadku opieki medycznej oferowanej przez wnioskodawcę pracownikom, nie ma trudności z indywidualizacją świadczenia. W momencie zapłaty składki ubezpieczenia medycznego znana jest zarówno globalna kwota przypadająca do zapłaty, jak i liczba pracowników, dla których wykupiono ubezpieczenie. W tej sytuacji ustalenie przychodu na poszczególnych pracowników wydaje się sprawą oczywistą.
(sygn. IBPBII/2/415-260/09/CJS)
