Jak przekazać część firmy współmałżonkowi?

Przekazanie firmy lub jej części innej osobie pociąga za sobą wiele konsekwencji prawnych. Taką operację przeprowadza się na podstawie odpowiednich przepisów ustawy o VAT. Dokładnie tak samo wygląda przekazanie części firmy współmałżonkowi, co obcej osobie, z uwagi na to, że małżonkowie są traktowani jako odrębni podatnicy dla celów podatku VAT.

Przepisy ustawy o podatku VAT
O ile w przypadku przekazywania firmy lub jej zorganizowanej części małżonkowi lub innemu, podatnikowi, mają zastosowanie przepisy ustawy o VAT, o tyle nie są one stosowane w przypadku transakcji zbycia przedsiębiorstwa oraz transakcji zbycia zorganizowanej części danej firmy.

Art. 7 ustawy o VAT wskazuje natomiast, że transakcję zbycia, o której mowa powyżej należy traktować w podobny sposób co termin „dostawa towarów”. Transakcja zbycia na podstawie wskazanego artykułu ustawy obejmie wszystkie czynności, które polegają na przeniesieniu prawa do rozporządzania towarem jako właściciel, w tym darowiznę. W przypadku małżonków, przekazanie części firmy śmiało można traktować właśnie jako darowiznę.

Przepisy Kodeksu cywilnego
Jako, że w ustawie o VAT na próżno możemy szukać definicji przedsiębiorstwa, w tym względzie należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. Art. 55 tegoż kodeksu wskazuje, że przedsiębiorstwo jest to zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych, przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej.

Jeśli przedmiotem przekazania nie jest całe przedsiębiorstwo, a wyłącznie jego zorganizowana część, wówczas jej definicję znajdziemy już w ustawie o VAT. Za część przedsiębiorstwa uznaje się organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, które przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych. Łącznie składniki te mogłyby śmiało stanowić niezależną firmę samodzielnie realizującą wspominane zadania.

Warunki przeprowadzania transakcji przekazania części przedsiębiorstwa
Organy podatkowe wyznaczyły kilka wymogów, których spełnienie jest konieczne dla uznania, że transakcja dotyczy zorganizowanej części firmy, wśród których należy wymienić:
•    Zbycie obejmujące zespół składników materialnych i niematerialnych,
•    Wydzielenie zespołu tychże składników w przedsiębiorstwie, w trzech płaszczyznach – organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej.
•    Część przedsiębiorstwa musi stanowić potencjalne, niezależne przedsiębiorstwo, zdolne do samodzielnego realizacji zadań gospodarczych.

Opodatkowanie podatkiem VAT
Jeśli część firmy wraz ze składnikami majątkowymi i niemajątkowymi, przekazana małżonkowi będzie uznana za transakcję zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, wówczas transakcja ta nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT. Przyjmujący zorganizowaną część przedsiębiorstwa, jednocześnie bierze na siebie prawa i obowiązki przekazującego w zakresie korekty podatku VAT.