Inwestycja w kapitał ludzki inwestycją strategiczną firmy

 

Kapitał ludzki definiuje się w ogólnym ujęciu jako wiedzę, umiejętności, kwalifikacje, kreatywność, ambicje i możliwości człowieka - wszystkie jego cechy, które mają wartość ekonomiczną, tzn. te cechy, których wykorzystanie może przynieść korzyści finansowe zatrudniającej go organizacji. Duże znaczenie ma umiejętność chłonięcia oraz przekazywania wiedzy, a także praktycznego posługiwania się nią, zdolność logicznego myślenia i szybkiego rozwiązywania problemów, jak również chęć rozszerzania horyzontów myślowych. Ceni się umiejętności dostosowawcze. W skrócie definicję można ująć w znacznie ściślejsze ramy: kapitał ludzki to wartość każdego człowieka.

 

 

Największym dobrem posiadanym przez każdego pracownika jest wiedza. Według Petera Druckera, specjalisty od współczesnego zarządzania, nie jest ona tylko kolejnym uzupełniającym czynnikiem produkcji. Przeciwnie - jest jedynym ważnym czynnikiem, od którego zależy siła wytwórcza jednostki, a zatem i jej siła ekonomiczna. Im większa jest wiedza człowieka, tym większa jest jego wartość, a umiejętne wykorzystywanie tej wiedzy pracowników jest podstawowym warunkiem sprawnego zarządzania przedsiębiorstwem.

 

Potencjał czy kapitał ludzki tkwią nie tylko w pracownikach umysłowych lub tych, którzy zajmują się zarządzaniem. Rodzajami wiedzy - takimi jak wiedza czysto informacyjna, naukowa czy praktyczna, dotycząca metod wykonywania zadań - posługuje się każdy człowiek zatrudniony w każdej firmie. Nie należy lekceważyć wartości szeregowych pracowników, zwłaszcza jeśli uczestniczą oni w procesach doskonalenia zawodowego. W społeczeństwie informacyjnym zdobywanie wiedzy i doświadczenia, a zatem zdobywanie kapitału ludzkiego, jest bowiem znacznie ułatwione.

 

 

Skoro najważniejszą częścią składową kapitału ludzkiego jest wiedza, to sposobem na jego zwiększanie jest edukacja. Kształcenie jest zaś koniecznością. W ciągu ostatnich dwóch wieków rynek pracy wzbogaciły takie pojęcia jak telepraca, praca z wykorzystaniem rzeczywistości wirtualnej, handel elektroniczny czy e-komunikacja. Konieczne stało się dostosowanie systemów zarządzania przedsiębiorstwami do mnóstwa nowinek technologicznych; zapóźnione w tym względzie firmy i instytucje czekałoby spowolnienie gospodarcze lub wręcz zniknięcie. Dostosowanie nie mogłoby nastąpić bez organizacji stosownych - i w swoim czasie kosztownych - szkoleń.

Wydatki były jednak konieczne, a firmy które zdecydowały się ponieść je jako pierwsze, odnotowały zyski dzięki prześcignięciu konkurencji we wprowadzaniu nowoczesnych, ułatwiających pracę rozwiązań. W tym przypadku inwestycja w kapitał ludzki była zatem opłacalna, ale jednocześnie niezbędna. Trudno wyobrazić sobie firmę, która nawet dziś archiwizowałaby swoje dane wyłącznie w papierowych teczkach, nie posiadała witryny internetowej czy adresu e-mail. Takie organizacje nie mają już prawa bytu.

 

Kapitał ludzki można jednak zbijać innymi sposobami, nadal niedocenianymi w wielu przedsiębiorstwach. Jego wzrostowi sprzyjają odpowiednie warunki pracy. Stworzenie w zakładzie atmosfery sprzyjającej kreatywnemu działaniu jest działaniem priorytetowym dla każdego pracodawcy, który zna i docenia nowoczesne metody zarządzania. Utworzenie komfortowego miejsca, w którym pracownicy mogliby wypić kawę, posilić się lub po prostu odpocząć, np. patrząc na telewizję czy zabawiając się grą wideo, wydaje się abstrakcją dla szefów przekonanych o tym, że pracownik ma z definicji pracować - robić tylko to i robić to dobrze, bez względu na warunki zatrudnienia. Największe firmy, takie jak Google czy Microsoft, inwestują grube pieniądze w przygotowanie stref wypoczynku w miejscach pracy; należy sobie zatem zadać pytanie, czy to ich znakomite wyniki finansowe sprawiły, że zarząd pozwolił pracownikom na relaks, czy przeciwnie - możliwość wypoczęcia między zadaniami zadecydowała o wysokich zyskach. Trzeba bowiem pamiętać, że pracownik, który lubi swoje miejsce pracy i dobrze się w nim czuje, jest bardziej wydajny.

 

 

Inwestycje w kapitał ludzki to inwestycje strategiczne. Niepodjęcie starań o zwiększenie kapitału może skutkować wysokimi kosztami alternatywnymi lub - po prostu - stratą. W krótkiej perspektywie może wydawać się, że rezygnacja z organizowania szkoleń zawodowych i poświęcania środków na programy motywacyjne przyniesie oszczędności. W rzeczywistości pojawią się kolejne wydatki, które przybiorą rozmaite formy - malejącej wydajności pracy, rezygnacji pracowników czy utraty reputacji przez firmę. Katastrofa nie musi nastąpić szybko ani nagle; na podobne wydarzenia można czekać latami. Należy jednak pamiętać, że nieinwestowanie w kapitał ludzki zwykle okazuje się brzemienne w skutkach. Kiedy w końcu potrzeba zmian staje się wyraźna, jest już za późno na ich wprowadzenie.