Niniejsza praca traktuje o bankowości inwestycyjnej. Temat jest pretekstem do opisu giganta: Goldman Sachs Group Inc. Na polu zarówno amerykańskiej, jak i światowej bankowości inwestycyjnej obecnych jest wiele innych dużych instytucji (choćby Merill Lynch czy JP Morgan) - jednak bank Goldman Sachs został wybrany nieprzypadkowo.
Goldman Sachs jest przedsiębiorstwem działającym od 140 lat, przy czym w czasie ostatnich trzech dekad jego aktywność budzi coraz większe kontrowersje. Ponadto Goldman Sachs wydał na świat (w sensie profesjonalnym) ponadprzeciętnie dużą ilość osób zajmujących potem wysokie stanowiska w świecie polityki oraz biznesu a także na niebezpiecznym styku tych dwóch dziedzin - dobrymi przykładami mogą być tu Henry Paulson, Lakshmi Mittal, Robert Rubin czy Robert Zoellick. Zagadnienia te rozważane tak razem, jak i osobno autor ocenia jako niezwykle interesujące a także nie bez przyczyny wzbudzające ogromne kontrowersje nie tylko wśród tzw. teoretyków spisku (conspiracy theorists).
Autor jest świadom, że zakres materiału (bankowość inwestycyjna, Goldman Sachs oraz zagadnienia powiązane - między innymi tzw. chińskie mury) jest na tyle duży, że można nim obdzielić kilka prac... habilitacyjnych. Stąd też praca niniejsza nie aspiruje do miana podwójnej monografii ani nawet rozprawy wyczerpującej zagadnienie w stopniu co najmniej średnim ‑ praca ta ma na celu raczej zainteresowanie omawianymi zagadnieniami osób wtajemniczonych w wiecie finansów jednak do tej pory ze względu na specjalizację czy zainteresowania nie badających ich w sposób szczegółowo. Przy tym praca niniejsza ma za zadanie spełniać kryteria naukowości oraz rzetelności. Ze względu na konieczność zachowania jakości autor unika źródeł polskojęzycznych i koncentruje się wyłącznie na informacjach w języku angielskim jako języku biznesu oraz nauki. Autor stoi również na stanowisku, iż jego filosemicko-syjonistyczne poglądy nie tylko nie zaburzą naukowości pracy, ale również przydadzą jej wielu cech pozytywnych.
Autor chciałby serdecznie podziękować wszystkim tym, którzy z benedyktyńską starannością redagując serwisy takie jak między innymi Wikipedia czy (szczególnie) Goldman Sachs 666 sprawili, że tworzenie niniejszej pracy jest o niebo łatwiejsze od strony merytorycznej.
BANKOWOŚĆ INWESTYCYJNA - SPECYFIKA DZIAŁALNOŚCI
Bankowość inwestycyjna różni się w sposób zasadniczy od bankowości depozytowo‑kredytowej. Bank inwestycyjny jest instytucją dla której bottom line (działalnością podstawową) jest gromadzenie kapitału (ale nie jest to "klasyczne" przyjmowanie depozytów) oraz późniejsze inwestowanie (zatem nie udzielanie "zwykłych" kredytów, raczej występowanie w charakterze wspólnika).[1] Oznacza to zupełnie inną filozofię działania oraz konstrukcję takiej instytucji. Ze względu na bardziej otwarty (w sensie szerokich interakcji rynkowych) model działalności banku inwestycyjnego, angażuje się on również w szereg działań powiązanych. W celu lepszego usystematyzowania oraz zrozumienia struktury niniejszej instytucji, rodzaje działań w które angażuje się bank inwestycyjny zostaną omówione z podziałem na jego trzy główne departamenty: front office (departament główny), middle office (departament pośredni) oraz back office (departament poboczny).
- Departament główny
- Bankowość inwestycyjna per se - Zawiera ona w sobie zarówno gromadzenie kapitału dla banku inwestycyjnego (na jego inwestycje oraz ewentualne podwyższanie kapitału akcyjnego spółki), jak i dla klientów banku (na przykład organizowanie tzw. initial public offerings czyli ofert na rynku pierwotnym. Drugim istotnym działem bankowości inwestycyjnej jest doradztwo przy fuzjach i przejęciach (mergers and acquistions). Czasami są to usługi czysto consultingowe, jednak nierzadko ma tu miejsce zaangażowanie kapitałowe banku inwestycyjnego.
- Zarządzanie inwestycjami - Oznacza to takie prowadzenie portfeli inwestycyjnych, które umożliwia osiągnięcie zamierzonych celów przy pełnieniu wcześniejszych założeń. Pojęcie "portfel inwestycyjny" jest niezwykle szerokie i może zawierać w sobie zarówno pieniądze (w tym waluty obce), papiery wartościowe, jak i na przykład nieruchomości czy instrumenty pochodne.
- Strukturyzowanie - Mówiąc najprościej oznacza ono sekurytyzację oraz łączenie różnych produktów finansowych. Należy mieć na uwadze, że produkty strukturyzowane takie jak obligacje zabezpieczone aktywami (collateralised debt obligations - CDOs) mogą być instrumentami bardzo niebezpiecznymi z powodu ich małej przejrzystości oraz możliwych nieprawidłowościach przy ich ratingowaniu.
- Private equity - Tu oznacza to zarządzanie papierami wartościowymi niedopuszczonymi do obrotu publicznego. W szerszym kontekście oznacza to ogólnie zarządzanie portfelami inwestycyjnymi.
- Badania - Obejmuje to wycenianie papierów wartościowych, ocenianie ryzyka oraz nadawania im ocen (ratingów) oraz rekomendacji.
- Tworzenie strategii - Oznacza to rekomendowanie nie tyle poszczególnych papierów wartościowych, co raczej określonego sposobu zachowywania się na rynku globalnym. Strategie są tworzone zarówno na użytek banku je tworzącego, jak i dla klientów banku. Istotnym jest tu, że niejednokrotnie istnieją znaczne różnice pomiędzy zachowaniami rekomendowanymi klientowi a zachowaniami banku.
- Departament pośredni
- Zarządzanie ryzykiem - Zawiera w sobie analizowanie ryzyka rynkowego oraz kredytowego (oraz innych - analogicznych dla banków komercyjnych) zaciąganego przez traderów w imieniu banku.
- Finanse i rachunkowość - Są to działania komplementarne z zarządzaniem ryzykiem oraz tożsame z rachunkowością w "zwykłych" bankach. Istotnym jest właściwe prowadzenie niniejszych bez względy na skale i zakres działalności banku.
- Prawo i inne regulacje - Dział prawny podobnie jak rachunkowy jest niezbędny z punktu widzenia stabilności oraz ciągłości trwania instytucji bankowej. Ma za zadanie czuwać nad zgodnością działań instytucji jako całości oraz jej pracowników z regulacjami ogólnymi oraz wewnętrznymi. Czasami dział ten jest zaliczany do departamentu pobocznego.
- Departament poboczny
- Operacje - Ten odcinek działalności zawiera w sobie sprawdzanie prawidłowości przeprowadzanych transakcji oraz zgodności transferów pieniężnych. Jest on komplementarny z działalnością finansowo-księgową.
- Technologia - Banki inwestycyjne muszą posiadać swój dział technologiczny, a ściślej informatyczny. Jego podstawowym zadaniem jest zapewnienie sprawnego oraz przede wszystkim bezpiecznego działania instrumentarium komputerowego oraz łącznościowego.[2]
Niezwykle istotnym w opisie wyżej wymienionych komponentów działalności banków inwestycyjnych jest zaznaczenie iż ma miejsce zacieranie się granic pomiędzy instytucjami prowadzącymi poszczególne typy działalności. Szczególnie widocznym jest to w wypadku tzw. funduszy hedgingowych które to bardzo agresywnie zawłaszczają obszary do tej pory zdominowane przez graczy takich jak banki inwestycyjne czy "klasyczne" fundusze inwestycyjne.[3] Innym interesującym obszarem jest na przykład działalność ubezpieczeniowa, która do tej pory była podległa (zgodnie z nazwą) przedsiębiorstwom ubezpieczeniowym. Obecnie jednak obserwuje się trend sekurytyzacyjny, co oznacza, że zamiast typowej umowy ubezpieczenia, klientowi oferowany jest papier wartościowy lub instrument pochodny, co oznacza, że na przykład banki inwestycyjne czy fundusze hedge maja szanse na rozwinięcie się w do tej pory zamkniętej dziedzinie finansów.[4] Zacieranie granic pomiędzy bankowością inwestycyjną, komercyjną, funduszami inwestycyjnymi oraz na przykład zakładami ubezpieczeniowymi ma przyczyny między innymi w liberalizacji ustawodawstwa (między innymi odwołaniem tzw. Ustawy Glassa-Steagalla zabraniającej pewnych interakcji między bankowością komercyjna a inwestycyjną, ustawa ta była również pewnego rodzaju hamulcem dla funduszy hedge).[5] Należy zaznaczyć, że tego typu posunięcia mogą prowadzić do zmniejszenia się przejrzystości świata finansów, a także komplikacji systemowych o znaczeniu dla gospodarki światowej w skali makro.[6]
BANKOWOŚĆ INWESTYCYJNA - BRANŻA
Ważna uwaga wstępna: część danych pochodzi sprzed pełnego rozwinięcia tzw. kryzysu finansowego oraz powiązanej z nim tzw. recesji w USA, co jednak nie zmienia ich istotności.
Przychody globalnej bankowości inwestycyjnej zwiększyły się w roku 2007 jako piątym z rzędu (21% w stosunku do roku poprzedniego oraz ponad 100% w stosunku do roku 2003 i wyniosły 84,3 miliarda dolarów. Pomimo rekordowych przychodów z tytułu opłat i prowizji, wiele banków inwestycyjnych doświadczyło poważnych strat z tytułu ekspozzycji na ryzyko instrumentów opartych na tak zwanych hipotekach subprime.[7]
Faktem wręcz szokującym jest struktura właścicielska największych banków inwestycyjnych świata - poniżej wymienione są największe banki inwestycyjne na świecie, ich wartość rynkowa oraz udział procentowy ich największego akcjonariusza - Barclays Global Investors UK Holdings Ltd oraz spółek powiązanych. Wnioskiem z tego jest, że mamy do czynienia ze strukturą nawet nie oligopolistyczną, co raczej z monopolem pod kilkoma szyldami. Dane pochodzą z końca drugiego kwartału 2006.
|
BANK INWESTYCYJNY
|
WARTOŚĆ RYNKOWA W MILIARDACH USD
|
UDZIAŁ BARCLAYS GLOBAL INVESTORS
|
|
Morgan Stanley
|
78,35
|
20,63%
|
|
Goldman Sachs
|
74,56
|
11,95%
|
|
Merrill Lynch
|
68,99
|
20,86%
|
|
Lehman Brothers
|
38,20
|
18,55%
|
|
Charles Schwab
|
22,18
|
11,24%
|
|
Bear Stearns
|
-
|
23,68%
|
DZIURAWE CHIŃSKIE MURY
Instytucja finansowa oferująca akcje spółki wprowadzanej do obrotu chce, aby oferta zakończyła się sukcesem. Aby pomóc w sprzedaży akcji, często wydaje raporty wyceniające atrakcyjnie sprzedawaną spółkę. Bycie jednocześnie sprzedającym i rekomendującym rodzi uzasadnione podejrzenia, że sprzedawany towar nie musi być tak atrakcyjny, jak się go reklamuje. Aby uniknąć konfliktu interesów, w biurach maklerskich lub innych specjalistycznych instytucjach finansowych (na przykład bankach inwestycyjnych właśnie) istnieją więc specjalne procedury uniemożliwiające współpracę konkurujących ze sobą departamentów. Określa się je mianem tzw. chińskich murów.[9] W Stanach Zjednoczonych głównym umocowaniem prawnym dla tego rozwiązania jest Ustawa Sarbanesa-Oxleya (Sarbanes-Oxley Act).[10]
Intuicyjnie już jednak wiadomo, że w warunkach ogromnej ilości narzędzi komunikacji (zarówno wewnątrz przedsiębiorstwa, jak i prywatnych) oraz ogromnych stawek o które toczy się gra, dobre intencje ustawodawców nie mają szans przełożyć się na realne życie. Świadczą o tym chociażby wyniki badań Uniwersytetu Michigan w których analizowano kilka dekad działalności instytucji finansowych oraz wpływ potencjalnych "dziur" w chińskich murach na wyniki portfeli tzw. insiderów (osób oraz instytucji posiadających dostęp do informacji poufnych). Ze względu na znaczne różnice wyniki między "wtajemniczonymi" a "niewtajemniczonymi" można śmiało stwierdzić, że chińskie mury są rozwiązaniem bezużytecznym.[11]
Osobnym zagadnieniem słabo lub nieregulowanym na świecie (co jest zrozumiałym o ile uznaje się zasadę wolności słowa oraz jest się zwolennikiem ponoszenia odpowiedzialności za czyny jedynie przez czyniącego) są wszelkiego rodzaju przekazy medialne (przede wszystkim programy w telewizjach typu CNBC czy Bloomberg, artykuły w prasie specjalistycznej czy tzw. rekomendacje) współtworzone przez osoby będące specjalistami w sensie posiadania stosownych tytułów zawodowych czy naukowych oraz zajmowania stanowisk (nie mylić z pracą) w prestiżowych instytucjach finansowych. W przekazach tych odbiorca nie znajdzie rzetelnej informacji czy porady, będzie to raczej propaganda (audycje Petera Schiffa, byłego doradcy ekonomicznego kandydującego na urząd prezydenta USA Rona Paula).[12] Co ciekawe post factum bardzo łatwo jest stwierdzić, że na szczytach rynków byka tego typu przekazy są niezwykle nasilone. Oznacza to, że "trefny towar" w postaci na przykład przewartościowanych akcji jest zazwyczaj sprzedawany szerokiej publiczności w czasie w którym pozbywają się ich firma rekomendująca, jej spółki zależne bądź na przykład klienci private banking/asset managament.[13] Jest to kolejne potwierdzenie tezy o jedynie fasadowej roli chińskich murów w instytucjach finansowych, w tym bankach inwestycyjnych.
"Mówisz tu o iluminatach, wolnomularzach,, satanistach - mi wystarczą dwa słowa:
Goldman Sachs."
Max Keiser w wywiadzie udzielonym Alexowi Jonesowi
GOLDMAN SACHS
Można stwierdzić że motto niniejszej pracy jest błędne - do założenia banku inwestycyjnego wystarczy jeden Żyd. Twór znany dziś jako bank inwestycyjny Goldman Sachs został założony w roku 1869 przez wywodzącego się z Niemiec i przybyłego do Stanów Zjednoczonych Marcusa Goldmana. W roku 1882 wspólnikiem w przedsięwzięciu stał się zięć Goldmana - Samuel Sachs. Początkowo przedsiębiorstwo było liderem oraz innowatorem we wprowadzaniu spółek na giełdę oraz emisji papierów komercyjnych. W roku 1928 bank założył fundusz inwestycyjny w swojej konstrukcji bardzo przypominający piramidę finansową. Fundusz ten poniósł potężne straty w trakcie krachu roku 1929 poważnie nadwyrężając reputację firmy.
Bank Goldman Sachs był również innowatorem w dziedzinie zarządzania ryzykiem oraz obsłudze emisji obligacji municypalnych. Kolejnym kryzysem w przedsiębiorstwie było bankructwo Penn Central Railroad Company w roku 1970 oraz co za tym idzie uczynienie bezwartościowymi swoich papierów komercyjnych które emitowane były przez bank Goldman Sachs. W latach siedemdziesiątych XX wieku przedsiębiorstwo rozszerzyło zakres swojej działalności o między innymi zarządzanie aktywami (wealth managament). W latach osiemdziesiątych z kolei firma mocno zaangażowała się w obrót surowcami oraz towarami. Co ciekawe, w okresie rozkład imperium sowieckiego Goldman Sachs zabezpieczył sobie olbrzymi rodzący się rynek poprzez asystowanie przy wprowadzaniu tam kapitalizmu (przy czym wyraz ten jest tu dość mało odpowiedni). Goldman Sachs współtworzył również rodzącą się bańkę internetową (między innymi poprzez wprowadzanie na giełdę portalu Yahoo! oraz spółki telekomunikacyjnej NTT DoCoMo. W roku 1999 wspólnikiem w firmie stał się późniejszy sekretarz skarbu USA Henry Paulson.
Póki co najbardziej kontrowersyjny rozdział w historii Goldmana Sachsa jest pisany. 21. września 2008 roku bank otrzymał zezwolenie Rezerwy Federalnej na przekształcenie się z banku inwestycyjnego w holding bankowy. W tym samym roku bank otrzymał również 12,9 miliarda dolarów od Rezerwy Federalnej (czyli amerykańskiego podatnika oraz osób oszczędzających w dolarach) tytułem pokrycia zobowiązań ubezpieczeniowych (głównie z tytułu swapów niewypłacalności - credit default swaps) AIG.[14]
ŹRÓDŁA INSPIRACJI
Opisując kwestie czysto techniczne (np. zasady działania banku inwestycyjnego, ogólną historię banku Goldman Sachs) autor opierał się na informacjach ściśle mainstreamowych (głównie anglojęzyczna Wikipedia). Jednakże inspiracja, podejście autora oraz istotna część zaprezentowanych informacji dotyczących kontrowersji oraz nieprawidłowości (określenia użyte w celu pozostania eufemistycznym) między innymi w banku Goldman Sachs zostały zaczerpnięte z poniższych źródeł:
- www.goldmansachs666.com - Informacje, komentarze, opinie oraz fakty (niejednokrotnie bardzo bolesne) o banku inwestycyjnym Goldman Sachs oraz systemie finansowym w ogólności. Paradoksalnie na zainteresowanie serwisem wpłynął pozew ze strony banku Goldman Sachs przeciwko jego właścicielowi Mike'owi Morganowi - przedsiębiorcy z Florydy. Bank domagał się wręcz zastosowania narzędzia cenzury prewencyjnej przeciwko serwisowi, co w Stanach Zjednoczonych jest (póki co) czymś niepojętym. Uważna lektura zawartości serwisu wskazuje jednoznacznie, że jest on tworzony głównie na podstawie informacji mainstreamowych oraz że jego redakcja jest prowadzona w sposób rzetelny. Można zatem wyciągnąć wniosek, że Goldman Sachs działa tu na zasadzie znanej już w świecie starożytnym jako "Si fecisti, nega" (łac. "Jeśli zrobiłeś, zaprzecz") oraz postuluje zastosowanie metod stricte totalitarnych w celu wstrzymania publikacji będącej zbiorem opisów swoich grzechów i grzeszków. Wydaje się to być najlepszą rekomendacją do zapoznania się z treścią niniejszego serwisu.
- www.maxkeiser.com - Max Keiser jest z urodzenia Amerykaninem. Swoją karierę zaczynał w latach osiemdziesiątych jako makler na Wall Street (licencję zachował do dziś). Obecnie jest znany przede wszystkim jako niezwykle kontrowersyjny dziennikarz (nadano mu nawet przydomki "Mad Max" oraz "Michael Moore Wall Street") oraz przedsiębiorca (jednym z jego opatentowanych wynalazków jest tak zwana technologia wirtualnego specjalisty. Pracuje między innymi dla stacji Al Jazeera English (w jednym ze swoich reportaży przewidział nadciągający krach finansów Islandii około rok przed tym zdarzeniem). Bezpardonowo oraz szczegółowo opisuje on świat finansów oraz jego styki z wielką polityką. Robi to nierzadko z użyciem bardzo ostrego języka oraz (co niezwykle ważne) jest w stanie dokładnie opisać i z niezwykłą łatwością wytłumaczyć działanie danego mechanizmu defraudacji, manipulacji rynkiem czy prania brudnych pieniędzy. Czyni to jego wypowiedzi niezwykle różnymi od widzianych na codzień komentarz z rynków. Są one lepsze zarówno pod względem merytorycznym (jako że Keiser pracował na Wall Street oraz specjalnie obnaża kryminalne mechanizmy tam stosowane), jak i estetycznym (jest to osoba emocjonalnie zaangażowana w swoją dziedzinę w przeciwieństwie do dziennikarzy finansowych). Ogromną część swojej pracy poświęca właśnie bankowi Goldman Sachs, tzw. bailoutom oraz szokującemu łamaniu prawa (tak stanowionego, jak i naturalnego) mającemu miejsce przy okazji działania tych przedsięwzięć.
- www.europac.net - Peter Schiff jest amerykańskim maklerem oraz założycielem i właścicielem funduszu hedgingowego Euro Pacific Capital. Schiff jest libertarianinem - był między innymi doradcą do spraw gospodarczych ubiegającego się w 2008 roku o nominację prezydencką partii republikańskiej Rona Paula. Schiff na długo przed tzw. kryzysem finansowym alarmował o trudnościach jakie wkrótce mają nadejść za co był wielokrotnie wyśmiewany. Zniechęcał on również do kupna akcji przedsiębiorstw finansowych (m.in. Goldmana Sachsa). Udziela się on w wielu mediach oraz prowadzi własny autorski show radiowy "Wall Street Unspun" w którym niezwykle często wspomina on o roli dezinformacji na rynkach finansowych oraz opisuje nieprawidłowości w instytucjach finansowych.
- http://www.youtube.com/watch?v=gRSJG6QB03I - film edukacyjny "Investment banking" ["Bankowość inwestycyjna"] przygotowany przez dr Kathy Walsh ze Szkoły Bankowości i Finansów przy Australijskiej Szkole Biznesu
[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Commercial_bank
http://en.wikipedia.org/wiki/Investment_bank
[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Investment_bank#Main_activities_and_units
[3] http://en.wikipedia.org/wiki/Hedge_fund
[4] http://en.wikipedia.org/wiki/Securitization
[5] http://en.wikipedia.org/wiki/Glass-Steagall_Act
[6] Dokumenty Bank for International Settlements
[7] http://en.wikipedia.org/wiki/Investment_bank#Size_of_industry
[8] http://greatreddragon.com/commentary/060918_WhoOwnsInvestmentBanks.htm
[9] http://new-arch.rp.pl/artykul/350063_Czy_chinskie_mury_sa_szczelne.html
[10] http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/PLAW-107publ204/content-detail.html
[11] Charles Hollander, Simon Salzedo "Conflicts of interest & Chinese Walls"
http://www.ur.umich.edu/0203/Feb17_03/07.shtml
[12] http://www.europac.net/
[13] Rozmowy własne z pracownikami oraz klientami dużej polskiej instytucji finansowej.
[14] http://en.wikipedia.org/wiki/Goldman_Sachs#History
Brak komentarzy
Tego artykułu jeszcze nie skomentowano. Bądź pierwszy...